10. Sınıf Fizik · 2. Ünite: Enerji
Yenilenebilen ve Yenilenemeyen Enerji Kaynakları
Evlerimizi aydınlatan, fabrikaları çalıştıran ve arabaları hareket ettiren enerji bir yerden gelir: kömür, doğal gaz, rüzgâr, güneş, akarsu... Bu kaynakların bazıları kullanıldıkça tükenir, bazıları ise doğada sürekli kendini yeniler. Bu konuda enerji kaynaklarını yenilenebilen ve yenilenemeyen diye sınıflandıracak, her birinin özelliklerini, avantajlarını ve dezavantajlarını karşılaştıracak ve sürdürülebilir bir enerji geleceği için nasıl bir karışım gerektiğini yorumlayacaksın.
Kazanımlar
- FİZ.10.2.5. Enerji kaynaklarını yenilenebilen ve yenilenemeyen olarak sınıflandırmak ve sınıflandırma ölçütünü açıklamak.
- FİZ.10.2.5. Kömür, petrol, doğal gaz, nükleer, güneş, rüzgâr, hidroelektrik, jeotermal ve biyokütle kaynaklarının özelliklerini belirlemek.
- FİZ.10.2.5. Yenilenebilen ve yenilenemeyen kaynakların avantajlarını listelemek.
- FİZ.10.2.5. Yenilenebilen ve yenilenemeyen kaynakların dezavantajlarını listelemek ve bir kullanım senaryosuna uygun kaynak karışımı önermek.
Konu anlatımı
Enerjiye neden kaynak gerekir?
Yenilenemeyen kaynaklar
Yenilenebilen kaynaklar
Karşılaştırma: avantaj ve dezavantaj tablosu
Senaryo: uygun kaynak karışımı seçmek
Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- Enerji kaynağı
- Yararlı enerjinin elde edildiği doğal veya insan yapımı kaynak.
- Yenilenebilen enerji kaynağı
- Doğada kısa sürede kendini yenileyen ya da kullanımdan etkilenmeyen kaynak (güneş, rüzgâr, hidroelektrik, jeotermal, biyokütle).
- Yenilenemeyen enerji kaynağı
- Çok uzun sürede oluşan ya da sınırlı miktarda bulunduğu için kullanıldıkça tükenen kaynak (kömür, petrol, doğal gaz, uranyum).
- Fosil yakıt
- Milyonlarca yılda canlı kalıntılarından oluşan kömür, petrol ve doğal gaz gibi yakıtlar.
- Sera gazı
- Yakıtların yanmasıyla açığa çıkan, atmosferde ısıyı tutarak küresel ısınmaya katkı yapan karbondioksit gibi gazlar.
- Hidroelektrik enerji
- Barajdaki suyun potansiyel enerjisinin kinetik enerji ve türbin-jeneratörle elektriğe dönüştürülmesi.
- Jeotermal enerji
- Yer kabuğunun derinlerindeki sıcak su ve buhardan elde edilen enerji.
- Biyokütle
- Bitkisel ve hayvansal atıklardan elde edilen yenilenebilen enerji kaynağı.
- Radyoaktif atık
- Nükleer santrallerde oluşan, uzun süre güvenle saklanması gereken atık.
- Sürdürülebilirlik
- Bugünün ihtiyaçlarını gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan karşılama.
Örnek soru
Aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisi yenilenebilen enerji kaynağıdır?
- Kömür
- Rüzgâr
- Doğal gaz
- Petrol
- Uranyum
Doğru cevap: B
Çözüm
Yenilenebilen kaynaklar, doğada kısa sürede kendini yenileyen ya da kullanımdan etkilenmeyen kaynaklardır.
1. Rüzgâr, Güneş'in atmosferi eşitsiz ısıtması nedeniyle sürekli oluşur; kullanılmasıyla tükenmez.
2. Kömür, petrol ve doğal gaz fosil yakıtlardır; milyonlarca yılda oluşur ve kullanıldıkça tükenir.
3. Uranyum nükleer santrallerde kullanılan sınırlı bir madendir.
Doğru cevap B.