11. Sınıf Coğrafya · 7. Ünite: Bölgeler, Ülkeler ve Küresel Bağlantılar
Madencilik Faaliyetleri: Örnek Ülke
Dünyanın en büyük maden üretici ve ihracatci ülkelerinden biri olan Avustralya, madencilik sektörünun bir ülke ekonomisindeki rolünü anlamak için ideal bir örnektir. Bu derste Avustralya'nin temel maden kaynaklarını, üretim ve ihracat verilerini inceleyecek, bu verileri tablo ve grafik olarak duzenlemeyi ogrenecek ve madenciligin ekonomik, toplumsal ve çevresel etkilerini değerlendirebileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.11.7.4. Avustralya'nin baslica maden kaynaklarını (demir cevheri, boksite, lityum, altın, kömür) ve bunların küresel üretim içindeki paylarını tablo ve grafik olarak görsellestirerek yorumlar.
- COĞ.11.7.4. Madencilik verilerini toplar, sınıflandırır ve amaca uygun tablo, grafik veya diyagram türünü (çubuk, pasta, çizgi grafiği) belirleyerek hazırlar.
- COĞ.11.7.4. Madencilik faaliyetlerinin Avustralya ekonomisindeki payını (GSYH, ihracat, istihdam) verilerle açıklar ve bir ülkenin ekonomik yapısını madencilik üzerinden değerlendirir.
- COĞ.11.7.4. Madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerini ve sürdürülebilir madencilik yaklaşımlarını örneklerle açıklar.
Konu anlatımı
Avustralya Neden Örnek Ülke?
Avustralya'nin Başlıca Maden Kaynakları ve Küresel Payı
Madenciligin Avustralya Ekonomisindeki Yeri
Madencilik Verilerinin Toplanması ve Görselleştirilmesi
Madencilik Faaliyetlerinin Çevresel ve Toplumsal Etkileri
Sik Karıştırılan Kavramlar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Madencilik
- Yer kabuğundan ekonomik değeri olan maden ve mineral kaynakların çıkarılması faaliyeti.
- Emtia
- Hammadde niteligindeki, borsalarda alim-satimi yapılan doğal kaynaklar (demir cevheri, altın, petrol gibi).
- Royaltı
- Maden isletmecisinin devlete ödediği maden kullanım bedeli; genellikle üretim değerinin belirli bir yüzdesi olarak hesaplanır.
- Açık ocak madenciliği
- Maden cevherinin yer yüzeyinden başlayarak geniş ve derin cukurlar kazilarak çıkarıldığı yöntem.
- Rehabilitasyon
- Madencilik faaliyetleri tamamlandıktan sonra arazinin doğal yapısına kavustürulması süreci.
- Hollanda hastalığı
- Doğal kaynak ihracatinin bir ülkenin para birimini aşırı değerli kilarak diger sektörlerin rekabetciligini azaltması durumu.
- FIFO (Fly-in Fly-out)
- Calisanların uzak maden sahalarında belirli periyotlarla çalışması ve tatillerde evlerine dönmesi sistemi.
- Demir cevheri
- Çelik üretiminin temel hammaddesi; Avustralya'nin en büyük ihracat kalemi.
- Boksite
- Alüminyum metalinin hammaddesi olan cevher; Avustralya dünyanın en büyük boksite üretici ülkelerinden biridir.
- Lityum
- Şarj edilebilir pillerde (özellikle elektrikli araç bataryalarında) kullanilan hafif metal; stratejik önemi giderek artmaktadır.
Örnek soru
Avustralya'nin madencilik sektörüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Avustralya ürettiği madenlerin büyük bölümünü kendi sanayisinde tüketir.
- Avustralya, demir cevheri üretiminde dünya birincisidir ve üretiminin büyük bölümünü ihraç eder.
- Avustralya'da madencilik sektörü toplam istihdamin %25'inden fazlasını sağlar.
- Avustralya'nin en büyük ihracat kalemi altındir.
- Avustralya'da madencilik yalnızca Queensland eyaletinde yapılmaktadır.
Doğru cevap: B
Çözüm
Avustralya, dünya demir cevheri üretiminde birinci sıradadır ve üretiminin %80'inden fazlasını başta Cin olmak üzere ihraç eder. A şıkkı yanlıştır cunku Avustralya ürettiği madenlerin çoğunluğunu ihraç eder, tuketmez. C şıkkı yanlıştır cunku madencilik doğrudan istihdamin yalnızca %2'sini sağlar. D şıkkı yanlıştır cunku en büyük ihracat kalemi altın değil, demir cevheridir. E şıkkı yanlıştır cunku Batı Avustralya, Yeni Güney Galler ve Güney Avustralya'da da önemli madencilik yapılır. Doğru cevap B şıkkıdır.