12. Sınıf Coğrafya · 4. Ünite: Beşerî Sistemler ve Süreçler

Kültürel Peyzaj ve Sürdürülebilir Yerleşmeler

İnsanlar yaşadıkları çevreyi kendi kültürel değerleri, ihtiyaçları ve teknolojileriyle biçimlendirerek farklı kültürel peyzajlar oluşturur. Ancak bu peyzajların uzun vadede varlığını sürdürebilmesi, doğal çevreyle uyumlu bir ilişki kurulmasına bağlıdır. Bu konuda farklı kültürel peyzajlara sahip yerleşmeleri sürdürülebilirlik ölçütleri üzerinden karşılaştırabilecek, benzerlik ve farklılıklarını analiz edebilecek ve sürdürülebilir yerleşmelerin doğal çevrenin korunmasındaki rolünü değerlendirebileceksin.

Kazanımlar

• COĞ.12.4.2.a Farklı kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerin mekânsal koşullarını ve sürdürülebilirlik ölçütlerini tanımlar.
• COĞ.12.4.2.b Farklı kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleriyle ilgili benzerliklerini listeler.
• COĞ.12.4.2.c Farklı kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleriyle ilgili farklılıklarını listeler.
• Sürdürülebilir yerleşmelerin doğal çevrenin korunmasındaki rolünü somut örneklerle açıklar.

Konu anlatımı

1. Kültürel peyzaj kavramı ve sürdürülebilirlik ilişkisi

2. Farklı kültürel peyzajların mekânsal koşulları

3. Sürdürülebilirlik ölçütleri ve karşılaştırma çerçevesi

4. Sürdürülebilir yerleşme örnekleri ve modern yaklaşımlar

5. Sürdürülebilir yerleşmelerin doğal çevreyi koruma rolü

6. Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları

Anahtar terimler

Kültürel peyzaj

İnsan topluluklarının doğal çevreyi kendi kültürel değerleri, ihtiyaçları ve teknolojileriyle biçimlendirerek oluşturduğu görünüm. Tarla desenleri, mimari, ulaşım ağları ve yerleşme dokusu kültürel peyzajın öğeleridir.

Sürdürülebilirlik

Bugünün ihtiyaçlarını, gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılama kapasitesini tehlikeye atmadan giderme yaklaşımı. Çevresel, ekonomik ve sosyal boyutları vardır.

Mekânsal koşullar

Bir yerleşmenin iklim, yer şekilleri, su kaynakları, toprak yapısı ve konum gibi doğal çevre özellikleri ile insan yapısı altyapının birlikte oluşturduğu fiziksel çerçeve.

Jeokültür

Coğrafi koşulların kültürel oluşumlar üzerindeki etkisini inceleyen kavram. Bir toplumun doğal çevresiyle kurduğu ilişkinin kültürel yansımalarını ifade eder.

Döngüsel ekonomi

Atıkların kaynağa dönüştürüldüğü, ürünlerin yaşam döngüsünün uzatıldığı ve doğal kaynakların minimum düzeyde tüketildiği ekonomik model.

Karbon ayak izi

Bir birey, topluluk veya yerleşmenin doğrudan ve dolaylı olarak atmosfere saldığı sera gazı miktarının karbondioksit eşdeğeri olarak ifadesi.

Subak sistemi

Bali'de bin yılı aşkın süredir uygulanan, pirinç teraslarının sulama yönetimini köy tapınakları aracılığıyla demokratik biçimde düzenleyen geleneksel su yönetim sistemi. UNESCO Dünya Mirası olarak tescillidir.

Pasif ev

Kalın yalıtım, hava sızdırmazlık ve ısı geri kazanım ventilasyonu ile enerji tüketimini geleneksel yapıların onda birine kadar düşüren yapı standardı.

Örnek soru

Aşağıdakilerden hangisi sürdürülebilirliğin üç temel boyutundan biri değildir?

1. Çevresel boyut
2. Teknolojik boyut
3. Ekonomik boyut
4. Sosyal boyut
5. Hiçbiri, hepsi sürdürülebilirliğin boyutudur

Doğru cevap: B

Çözüm

1. Sürdürülebilirliğin üç temel boyutu çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlardır.
2. Teknoloji sürdürülebilirliği destekleyen bir araçtır ancak kendi başına bir boyut olarak tanımlanmaz.
3. Doğru cevap B şıkkıdır.
E şıkkı yanlıştır çünkü teknolojik boyut, sürdürülebilirliğin temel boyutları arasında yer almaz.

12. Sınıf Coğrafya: tüm konular