10. Sınıf Coğrafya · 4. Ünite: Beşerî Sistemler ve Süreçler
Yerleşmelerin Fonksiyonları
İnsanların bir arada yaşadığı yerleşim birimleri; idari, ekonomik, kültürel ve askeri gibi farklı işlevler ustlenir. Bu derste yerleşmelerin fonksiyonlarını (işlevlerini) tanımlayacak, bir yerleşmenin birden fazla işleve sahip olabilecegini kavrayacak ve Türkiye ile dünyadan örneklerle fonksiyon-yerleşme ilişkisini değerlendirebileceksin. Ayrica zaman içinde yerleşme fonksiyonlarının nasıl degisebildigini analiz edeceksin.
Kazanımlar
- COĞ.10.4.2. Yerleşmelerin temel fonksiyonlarını (idari, ticari, sanayi, turizm, eğitim, askeri, tarım, liman, maden vb.) tanimlar ve örneklendirir
- COĞ.10.4.2. Bir yerleşmenin birden fazla fonksiyona sahip olabilecegini açıklar
- COĞ.10.4.2. Yerleşme fonksiyonlarının zaman içinde degisebildigini örneklerle gösterir
- COĞ.10.4.2. Türkiye ve dünya ölçeğinde farklı fonksiyonlara sahip yerleşmeleri karşılaştırır
- COĞ.10.4.2. Fonksiyonların yerleşmenin büyümesi ve gelişmesi üzerindeki etkisini değerlendirir
Konu anlatımı
Yerleşme Fonksiyonu Kavrami
Temel Yerleşme Fonksiyonları
Çoklu Fonksiyon ve Fonksiyon Değişimi
Türkiye ve Dünyadan Örneklerle Fonksiyonlar
Çözümlü Örnekler
Sik Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Yerleşme fonksiyonu
- Bir yerleşim biriminin ustlendigi temel işlev veya görevdir (idari, ticari, sanayi, turizm vb.).
- İdari fonksiyon
- Başkentler ve il/ilce merkezleri gibi yönetim işlevini üstlenen yerleşmelerin tasidigfonksiyondur.
- Ticaret fonksiyonu
- Ticaret yollarının kesişim noktalarında veya büyük pazar merkezlerinde one çıkan işlevdir.
- Sanayi fonksiyonu
- Fabrikaların ve üretim tesislerinin yoğun oldugu yerleşmelerin tasidigfonksiyondur.
- Turizm fonksiyonu
- Doğal guzellikler, tarihi yapılar veya kültürel değerler nedeniyle ziyaretci çeken yerleşmelerin işlevidir.
- Liman fonksiyonu
- Deniz veya nehir kıyısında ulaşım ve ticaretin yogünlastigi yerleşmelerin fonksiyonudur.
- Maden fonksiyonu
- Yeraltı kaynaklarının çıkarılması ve islenmesiyle on plana çıkan yerleşme fonksiyonudur.
- Çoklu fonksiyon
- Bir yerleşmenin idari, ticari, turistik gibi birden fazla işlevi ayni anda taşıması durumudur.
- Fonksiyon değişimi
- Bir yerleşmenin zaman içinde ekonomik, politik veya doğal nedenlerle farklı bir işlev kazanmasıdir.
Örnek soru
Ankara'nin 1923'te başkent ilan edilmesiyle birlikte küçük bir Anadolu kasabasindan büyük bir şehre dönüşmesi, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en iyi açıklanır?
- İdari fonksiyonun yerleşmeyi büyütmesi
- Turizm fonksiyonunun gelişmesi
- Maden fonksiyonunun on plana çıkması
- Liman fonksiyonunun etkisi
- Tarım fonksiyonunun genişlemesi
Doğru cevap: A
Çözüm
Ankara'nin başkent ilan edilmesi, şehre idari fonksiyon kazandırmıştır. Devlet kurumları, elçilikler ve yönetim merkezlerinin kurulması şehrin hızla büyümesini sağlamıştır.