10. Sınıf Felsefe · 8. Ünite: Din Felsefesi

Tanrı'nın Varlığına İlişkin Görüşler ve Argümanlar

Tanrı'nın var olup olmadığı ve varsa nasıl bir ilişki içinde olduğu, din felsefesinin en eski ve en çok tartışılan problemidir. Bu konuda teizm, deizm, panteizm ve ateizm görüşlerini karşılaştıracak, teleolojik, kozmolojik, ontolojik ve kötülük argümanlarını öncül-sonuç yapısı içinde çözümleyecek ve her argümanın güçlü ve zayıf yanlarını tarafsız biçimde değerlendireceksin.

Kazanımlar

• FEL.10.8.1.b) Teizm, deizm, panteizm ve ateizm görüşlerini Tanrı'nın evrenle ilişkisi, vahiy ve mucize ölçütlerine göre ayırt eder.
• FEL.10.8.1.b) Teleolojik, kozmolojik ve ontolojik argümanlarla kötülük argümanını öncül ve sonuç olarak ayrıştırır.
• FEL.10.8.1.c) Her argümanın güçlü ve zayıf yanlarını, ona yöneltilen başlıca itirazlarla birlikte değerlendirir.
• FEL.10.8.1.c) Bir argümanın geçerli olmasıyla sonucunun doğru olması arasındaki farkı ayırır; görüşleri eşit ciddiyetle ve saygılı bir dille tartışır.
• FEL.10.8.1.ç) Din felsefesi metinlerinde (Anselmus, Gazali, İbn Rüşd, Hume, Plantinga) geçen kavram, problem ve argümanı ayırt eder.

Konu anlatımı

1. Tanrı Sorusu: Görüşler ve Argümanlar

2. Teizm, Deizm, Panteizm ve Ateizm

3. Argüman Çözümlemesi: Öncül, Sonuç, Geçerlilik

4. Kozmolojik Argüman

5. Teleolojik Argüman

6. Ontolojik Argüman

7. Kötülük Argümanı

8. Argümanların Karşılaştırılması

9. Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları

Anahtar terimler

Teizm

Evreni yaratan ve onunla ilgilenmeyi sürdüren, vahiy ve mucizeye yer veren kişisel bir Tanrı'nın varlığını kabul eden görüş.

Deizm

Evrenin bir yaratıcısı olduğunu kabul eden ama bu yaratıcının yaratılıştan sonra evrene müdahale etmediğini, vahiy ve mucizeyi kabul etmediğini savunan görüş.

Panteizm

Tanrı ile evrenin özdeş olduğunu, Tanrı'nın evrenin dışında ayrı bir varlık olmadığını savunan görüş.

Ateizm

Tanrı'nın var olmadığını savunan ya da Tanrı inancını gerekçesiz bularak reddeden görüş.

Kozmolojik argüman

Evrenin varlığından ya da başlangıcından hareketle bir ilk nedene, yani Tanrı'ya ulaşmayı amaçlayan a posteriori argüman.

Teleolojik argüman

Evrendeki düzen, uyum ve amaca uygunluktan bir tasarımcıya ulaşmayı amaçlayan a posteriori argüman (saat benzetmesi).

Ontolojik argüman

Tanrı kavramını çözümleyerek, deneyimden bağımsız olarak Tanrı'nın varlığına ulaşmayı amaçlayan a priori argüman.

Kötülük argümanı

Dünyadaki kötülüğün, kudretli, bilen ve tümüyle iyi bir Tanrı'nın varlığıyla bağdaşmadığını savunan argüman.

Geçerlilik

Öncüller doğruysa sonucun zorunlu olarak doğru çıktığı argüman biçimi.

Teodise

Kötülüğün varlığına karşın Tanrı'nın adaletini ve iyiliğini savunmaya çalışan cevapların genel adı.

Örnek soru

Deizm için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Tanrı ile evrenin aynı olduğunu savunur.
2. Evrenin yaratıcısı vardır ama yaratılıştan sonra evrene müdahale etmez.
3. Tanrı'nın peygamberler aracılığıyla insanlarla ilişki kurduğunu kabul eder.
4. Evrenin bir yaratıcısı olmadığını ve her şeyin maddeden ibaret olduğunu savunur.
5. Tanrı'nın varlığının hiçbir biçimde düşünülemeyeceğini ileri sürer.

Doğru cevap: B

Çözüm

1. Deizm bir yaratıcıyı kabul eder; bu yüzden ateizmden ayrılır.
2. Yaratıcının yaratılıştan sonra evrene ve insanlara müdahale etmediğini düşünür; bu yüzden vahiy ve mucizeyi kabul etmez ve teizmden ayrılır.
Doğru cevap B'dir.
A panteizmi, C teizmi, D ateizmi anlatır. E şıkkı hiçbir görüşün tanımı değildir.

10. Sınıf Felsefe: tüm konular