10. Sınıf Kimya · 1. Ünite: Kimyasal Tepkimeler · Gazlar
Difüzyon ve Efüzyon
Bir odada parfüm sıkıldığında kokunun kısa sürede her tarafa yayılması, mutfakta yemeğin kokusunun bitişik odalara ulaşması ya da bir balonun birkaç gün sonra yavaş yavaş sönmesi gibi olayların arkasında gaz moleküllerinin durmaksızın hareket etmesi yatar. Bu konuda gazların difüzyon ve efüzyon süreçlerini tanıyacak, bu süreçleri etkileyen faktörleri keşfedecek ve Graham yasasıyla iki gazın yayılma hızlarını karşılaştırabileceksiniz.
Kazanımlar
- KİM.10.1.11. Difüzyon ve efüzyon kavramlarını tanımlayarak aralarındaki farkı açıklar.
- KİM.10.1.11. Difüzyon ve efüzyon hızını etkileyen faktörleri (mol kütlesi, sıcaklık) kinetik moleküler teoriyle ilişkilendirerek nitel olarak açıklar.
- KİM.10.1.11. Graham yasasını kullanarak iki gazın yayılma hızlarını oransal olarak karşılaştırır.
- KİM.10.1.11. Günlük hayattaki difüzyon ve efüzyon örneklerini bilimsel olarak yorumlar ve basit deneyler tasarlar.
Konu anlatımı
Gazlarda Hareket: Neden Kokular Yayılır?
Difüzyon Nedir?
Efüzyon Nedir?
Difüzyon ve Efüzyon Hızını Etkileyen Faktörler
Graham Difüzyon ve Efüzyon Yasası
Çözümlü Örnekler
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Difüzyon
- Gaz moleküllerinin başka bir gaz ortamında kendiliğinden yayılması olayı.
- Efüzyon
- Gaz moleküllerinin küçük bir delikten dışarıya kaçması olayı.
- Graham Yasası
- Aynı koşullarda iki gazın difüzyon hızlarının oranının, mol kütlelerinin kareköklerinin ters oranına eşit olduğunu ifade eden yasa.
- Mol kütlesi
- 1 mol maddenin gram cinsinden kütlesi (g/mol). Graham yasasında difüzyon hızını belirleyen temel büyüklük.
- Kinetik moleküler teori
- Gaz moleküllerinin sürekli rastgele hareket ettiğini ve aynı sıcaklıktaki tüm gazların ortalama kinetik enerjilerinin eşit olduğunu açıklayan teori.
- Ortalama kinetik enerji
- Gaz moleküllerinin hareketinden kaynaklanan ortalama enerji; yalnızca mutlak sıcaklığa bağlıdır.
- Ortalama serbest yol
- Bir gaz molekülünün iki ardışık çarpışma arasında aldığı ortalama mesafe.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi difüzyon olayını doğru tanımlar?
- Gaz moleküllerinin küçük bir delikten dışarı kaçması
- Gaz moleküllerinin başka bir gaz ortamında kendiliğinden yayılması
- Gaz moleküllerinin sıvılaşması
- Gaz moleküllerinin sıkıştırılarak hacminin azaltılması
- Gaz moleküllerinin bir yüzeye tutunması
Doğru cevap: B
Çözüm
1. Difüzyon, gaz moleküllerinin başka bir gaz ortamı içinde kendiliğinden yayılması olayıdır. Parfümün odaya yayılması buna örnektir.
2. A şıkkı efüzyonu tanımlar, difüzyonu değil.
3. Doğru cevap B şıkkıdır.