11. Sınıf Coğrafya · 5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri
Tarım Uygulamalarında Sürdürülebilirlik
Dünya nüfusu artarken tarımsal üretimin hem bugünkü ihtiyaçları karşılaması hem de gelecek nesillerin kaynaklarını tüketmemesi gerekir. Sürdürülebilir tarım, ekonomik karlılık, sosyal adalet ve çevresel denge arasında uzun vadeli bir denge kurmayı hedefler. Bu konuda sürdürülebilirlik ölçütlerini tanıyacak, dünya ve Türkiye'deki farklı tarım uygulamalarını bu ölçütlerle karşılaştırarak hangi koşullarda hangi uygulamanın daha sürdürülebilir olduğunu değerlendirebileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.11.5.2.a Sürdürülebilir tarımın ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarını tanımlar ve her boyutun ölçütlerini açıklar.
- COĞ.11.5.2.b Geleneksel, organik, entegre ve hassas tarım (tarım 4.0) gibi uygulamaların özelliklerini belirler.
- COĞ.11.5.2.c Farklı tarım uygulamalarını sürdürülebilirlik ölçütleriyle karşılaştırarak güçlü ve zayıf yönlerini değerlendirir.
- COĞ.11.5.2.ç Dünya ve Türkiye'deki tarım uygulamalarının sürdürülebilirliğiyle ilgili gerekçeli yargıda bulunur.
Konu anlatımı
Sürdürülebilir tarım kavramı ve tarihsel arka planı
Sürdürülebilirlik ölçütleri
Dünya ve Türkiye'deki tarım uygulamaları
Tarım uygulamalarının sürdürülebilirlik karşılaştırması
Türkiye ve dünyadan uygulama örnekleri
Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- Sürdürülebilir tarım
- Bugünkü gıda ihtiyaçlarını karşılarken gelecek nesillerin kaynaklarını tüketmeden ekonomik, sosyal ve çevresel dengeyi gözeten tarım yaklaşımı.
- Yeşil Devrim
- 1960'larda sentetik gübre, tarım ilacı ve yüksek verimli tohumların yaygınlaşmasıyla tarımsal üretimin büyük ölçüde artması süreci.
- Organik tarım
- Sentetik kimyasal gübre ve ilaç kullanmadan doğal yöntemlerle (kompost, ekim nöbeti, biyolojik mücadele) yapılan üretim biçimi.
- Tarım 4.0 (hassas tarım)
- Sensör, GPS, drone, yapay zekâ ve büyük veri analiziyle her parselin ihtiyacına göre girdi uygulayan teknoloji tabanlı tarım yaklaşımı.
- Entegre zararlı yönetimi (IPM)
- Zararlılarla mücadelede önce biyolojik ve kültürel yöntemleri uygulayan, kimyasal ilacı son çare olarak kontrollü dozda kullanan yaklaşım.
- Ekim nöbeti
- Aynı tarlada her yıl farklı ürün yetiştirerek toprak verimliliğini koruyan, hastalık ve zararlı birikmesini önleyen uygulama.
- Nadas
- Toprağın bir üretim dönemi boş bırakılarak dinlendirilmesi; özellikle kurak bölgelerde nem biriktirmek için uygulanan geleneksel yöntem.
- Biyoçeşitlilik
- Bir bölgedeki bitki, hayvan ve mikroorganizma türlerinin çeşitliliği; ekosistem dengesinin temel göstergesi.
- Damla sulama
- Suyu bitki kök bölgesine kontrollü biçimde damla damla ulaştıran, su israfını en aza indiren sulama yöntemi.
- Toprak tuzlanması
- Aşırı sulama sonucu yeraltı suyunun yüzeye çıkarak buharlaşmasıyla toprakta tuz birikmesi; verimliliği düşüren ciddi bir arazi bozulması.
Örnek soru
Sürdürülebilir tarım; ekonomik, sosyal ve çevresel olmak üzere üç temel boyutta değerlendirilir.
Aşağıdakilerden hangisi sürdürülebilir tarımın çevresel boyutuna ait bir ölçüttür?
- Çiftçi gelirinin yıllık artış oranı
- Kırsal bölgelerdeki istihdam düzeyi
- Tarım alanlarındaki biyoçeşitlilik düzeyi
- Üretilen gıdanın pazar fiyatı
- Tarım işçilerinin çalışma koşulları
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Biyoçeşitlilik, tarım alanlarındaki ve çevresindeki tür zenginliğini ifade eder ve çevresel sürdürülebilirliğin temel göstergelerinden biridir.
2. Çiftçi geliri ve pazar fiyatı ekonomik boyuta (A, D yanlış); istihdam ve çalışma koşulları sosyal boyuta (B, E yanlış) ait ölçütlerdir.
3. Doğru cevap C şıkkıdır.