11. Sınıf Coğrafya · 5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri
Türkiye’de Seçili Tarım Ürünleri ve Geleceği
Türkiye, farklı iklim tiplerinin bir arada görülmesi, zengin su kaynakları ve verimli toprakları sayesinde dünya üzerinde en çok çeşit tarım ürünü yetiştirilebilen ülkelerden biridir. Bu derste Türkiye'nin üretim, tüketim ve dis ticaretinde önemli yeri olan seçili tarım ürünlerinin coğrafi dağılisini, bu dağılisi belirleyen iklim ve toprak koşullarını inceleyecek; surdurulebirlik acisindan Türk tarıminin geleceğini değerlendireceksin.
Kazanımlar
- COĞ.11.5.2. Türkiye'de yetiştirilen baslica tarım ürünlerinin coğrafi dağılisini iklim, toprak ve su koşullarıyla ilişkilendirebilme
- COĞ.11.5.2. Seçili tarım ürünlerinin üretim bölgeleri ve bu bölgelerin iklim özelliklerini harita üzerinde gosterebilme
- COĞ.11.5.2. Sulama projelerinin (GAP, KOP) tarımsal ürün desenindeki donustürucu etkisini örneklerle açıklayabilme
- COĞ.11.5.2. Türkiye tarıminda sürdürülebilirlik sorunlarını (su kıtlığı, iklim değişikliği, toprak erozyonu) ve çözüm yollarını değerlendirebilme
- COĞ.11.5.2. Bir tarım ürünün yetişme koşullarını analiz ederek üretim bölgesini tahmin edebilme
Konu anlatımı
Türkiye Tarımi: Coğrafi Çeşitilik ve Ürün Zenginligi
Tahillar: Türkiye'nin Ekmek Sepeti
Sanayi (Endüstri) Bitkileri: Fabrikaya Hammadde Saglayan Ürünler
Meyveler ve Baklagiller: Türkiye'nin Dünya Liderligindeki Ürünler
Sulama Projelerinin Tarım Üzerindeki Donustürucu Etkisi
Türkiye Tarıminin Geleceği: Sürdürülebilirlik Soruları
Sik Karıştırılanlar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Nadas
- Kurak bölgelerde sulama olmadığı için toprağa nem biriktirmek amacıyla bir yil ekip ertesi yil bos bırakma uygulaması; erozyona neden olur.
- Intansif tarım
- Sulama, gubreleme, makinellesme ve kaliteli tohum kullanan modern tarım yöntemi; birim alandan alınan verim yüksek, iklime bağımlılık düşüktür.
- Ekstansif tarım
- Tamamen doğal yağışa ve iklim koşullarına bagli geleneksel tarım yöntemi; verim düşük ve yıldan yıla dalgalanır.
- Fırsat maliyeti
- Bir ürünün yerine başka bir ürünün tercih edilmesinin ekonomik nedeni; kıyılarda pancar yerine pamuk/türüncliler ekilmesi örnek gösterilir.
- Mikroklima
- Küçük bir coğrafi alanda, çevresiyle belirgin biçimde farklı iklim koşullarının oluşmasI; Rize'nin cay tarımina uygun iklimi bir örnektir.
- GAP
- Güneydoğu Anadolu Projesi; Fırat ve Dicle üzerinde barajlar ve sulama kanallariyla bölgenin tarımsal potansiyelini değiştiren büyük kalkınma projesi.
- Vejetasyon süresi
- Bir bitkinin ekim/dikiminden hasadina kadar geçen sure; sıcak bölgelerde uzun, soğuk bölgelerde kısadır.
- Tarım 4.0
- Hassas tarım, drone, sensör ve dijital teknolojilerin tarımda kullanılması; su ve girdi kullanımını optimize eder.
Örnek soru
Türkiye'de tarımsal verimi artırmak için yapılması gereken en öncelikli çalışma aşağıdakilerden hangisidir?
- Nadas alanlarını genişletmek
- Geleneksel (ekstansif) tarımı yaygınlastirmak
- Mera hayvanciliginl teşvik etmek
- Tarımda çalışan insan sayısını artırmak
- Sulama olanaklarını (baraj, kanal) geliştirmek
Doğru cevap: E
Çözüm
Türkiye'nin büyük bir kısmında yarı kurak (karasal) iklim görüldüğü için tarımdaki en büyük kişitlayici faktör su yetersizligidir. Sulamanin gelişmesi (GAP, KOP gibi projeler) verimi ve ürün çeşitliliğini doğrudan artırır. Nadas alanlarının genişletilmesi, tam tersine, üretimi düşüren ve erozyona yol açan istenmeyen bir uygulamadır. Diğer seçenekler verimi kismi olarak etkiler, ancak sulama en öncelikli çözümdür.