11. Sınıf Coğrafya · 5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri
Tarımsal Faaliyetler ve Türleri
İnsanlığın en temel gereksinimi olan gıdanın üretimi, tarımsal faaliyetlerle sağlanır. Tarım ürünleri üretimi, hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık gibi faaliyetler doğal koşullarla doğrudan ilişkilidir ve bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Bu konuda tarımsal faaliyetlerin türlerini, dünyadaki ve Türkiye'deki özelliklerini, gıda güvencesi açısından önemini inceleyecek ve tarımın geleceğine yönelik çıkarımlarda bulunabileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.11.5.1.a Tarımsal faaliyetlerin türlerini (bitkisel üretim, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık) ayırt ederek her birinin temel özelliklerini açıklar.
- COĞ.11.5.1.b Tarımsal faaliyetleri etkileyen doğal ve beşerî faktörleri karşılaştırır.
- COĞ.11.5.1.c Türkiye'nin tarımsal üretim özelliklerini bölgesel farklılıklarıyla birlikte değerlendirir.
- COĞ.11.5.1.ç Tarımsal faaliyetlerin gıda güvencesi ile ilişkisini sorgulayarak güncel sorunları çözümler.
- COĞ.11.5.1.d Geleneksel tarımdan modern tarıma geçiş sürecini ve Tarım 4.0 kavramını açıklar.
Konu anlatımı
Tarım nedir ve neden bu kadar önemlidir?
Tarımsal faaliyetlerin türleri
Tarımı etkileyen faktörler
Türkiye'de tarımsal faaliyetler
Tarımda gelenekselden moderne: Tarım 4.0
Tarım ve gıda güvencesi: güncel sorunlar
Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- Tarım
- Topraktan bitkisel ürün elde etme, hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık gibi birincil üretim faaliyetlerinin tümünü kapsayan ekonomik faaliyet.
- Gıda güvencesi
- Tüm insanların her zaman yeterli, güvenli ve besleyici gıdaya fiziksel, sosyal ve ekonomik olarak erişebilmesi durumu.
- Gıda güvenliği
- Üretilen gıdanın sağlığa zararsız, hijyenik ve besleyici olması; gıda güvencesinin 'kullanılabilirlik' boyutuyla doğrudan ilişkilidir.
- Arazi kullanımı
- Bir alanın tarım, ormancılık, yerleşim veya sanayi gibi amaçlarla değerlendirilme biçimi; tarımsal üretimi doğrudan etkileyen beşerî bir faktördür.
- Tarım 4.0
- Yapay zekâ, drone, sensör, uydu ve büyük veri gibi dijital teknolojilerin tarımsal üretime entegre edilmesiyle uygulanan hassas ve veri odaklı tarım yaklaşımı.
- Sürdürülebilirlik
- Doğal kaynakları tüketmeden, çevreyi koruyarak ve gelecek kuşakların ihtiyaçlarını göz ardı etmeden kalkınmayı sürdürme ilkesi.
- Tedarik zinciri
- Bir ürünün ham madde aşamasından tüketiciye ulaşana kadar geçtiği üretim, işleme, depolama ve dağıtım süreçlerinin bütünü.
- Kültür balıkçılığı (Akvakültür)
- Balık ve diğer su ürünlerinin kontrollü ortamda (havuz, kafes, çiftlik) üretilmesi; doğal balıkçılığa alternatif olarak hızla büyüyen bir sektördür.
- Hassas tarım
- GPS, sensör ve veri analizi kullanarak tarlanın farklı bölgelerine farklı miktarda girdi (gübre, su, ilaç) uygulanması yöntemi; israfı azaltıp verimi artırır.
- Ham madde
- Sanayi sektöründe işlenmek üzere tarımdan elde edilen doğal ürünler; pamuk, şeker pancarı, tütün gibi endüstriyel bitkiler buna örnektir.
Örnek soru
Tarımsal faaliyetler bitkisel üretim, hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık olmak üzere dört ana gruba ayrılır.
Aşağıdakilerden hangisi bu grupların tümü için ortak bir özelliktir?
- Hepsi toprak işlemeye dayalıdır.
- Hepsi yalnızca deniz ve okyanuslarda gerçekleşir.
- Hepsi sanayi sektörünün bir alt koludur.
- Hepsi yalnızca ılıman iklim kuşağında yapılabilir.
- Hepsi birincil (ham) üretim faaliyetleridir ve doğal kaynaklara dayanır.
Doğru cevap: E
Çözüm
1. Tarımsal faaliyetlerin tümü (bitkisel üretim, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık) doğal kaynaklardan ham ürün elde etmeye dayanan birincil sektör faaliyetleridir.
2. Toprak işleme yalnızca bitkisel üretime özgüdür (A yanlış); balıkçılık deniz dışında göl ve akarsularda da yapılır (B yanlış); tarım sanayi değil birincil sektördür (C yanlış); her iklim kuşağında tarımsal faaliyet yapılabilir (D yanlış).
3. Doğru cevap E şıkkıdır.