11. Sınıf Coğrafya · 2. Ünite: Mekânsal Bilgi Teknolojileri
Web Tabanlı CBS ve Mekânsal Veri Kaynakları
Günümüzde mekânsal bilgiye erişim, masaustu yazılımlarından tarayici tabanlı uygulamalara tasinmistir. Web tabanlı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), herhangi bir yazılım kurmadan internet üzerinden harita görselleştirme, sorgulama ve analiz yapmayi mümkün kilar. Bu konuda web CBS kavramını, bulut bilişim altyapısıni, resmi açık veri kaynaklarını, katman ve oz nitelik tablosu kavramlarını ogrenecek; mekânsal verilerin gizliliği ve etik kullanımını tartışabileceksiniz.
Kazanımlar
- COĞ.11.2.1. Web tabanlı CBS uygulamasının temel özelliklerini ve masaustu CBS'den farklarını açıklar.
- COĞ.11.2.1. Bulut bilişim altyapısının CBS uygulamalarına saglaladiigi avantajları sorgular.
- COĞ.11.2.1. Türkiye'deki resmi açık veri kaynaklarını (TUIK, MGM, Ulusal CBS Portali vb.) tanımlayarak bu kaynaklardan veri türleriini ayirt eder.
- COĞ.11.2.1. Katman ve oz nitelik tablosu kavramlarını kullanarak bir web CBS arayüzünde harita okur ve veri sorgular.
- COĞ.11.2.1. Mekânsal verilerin gizliligiini ve etik kullanım ilkelerini değerlendirir.
Konu anlatımı
Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Dijital Çağa Yolculuğu
Web Tabanli CBS'nin Tanımı ve Özellikleri
Bulut Bilisim ve Web CBS İlişkisi
CBS'de Veri Türleri ve Mekânsal Veri Kaynakları
Katman Kavrami ve Oz Nitelik Tablosu
Sorgulama, Sembol ve Veri Görüntüleme
Mekânsal Verilerin Gizliligi ve Etik Kullanım
Sik Karıştırılanlar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Web CBS
- Coğrafi bilgi sistemi işlevlerinin internet tarayıcısı üzerinden sunulmasıdir; kurulum gerektirmeden harita görüntüuleme, sorgulama ve analiz yapmayi sağlar.
- Bulut bilişim
- Sunucu, depolama ve işlem gücü gibi bilişim kaynaklarının internet üzerinden uzak sunuculardan saglanmasıdir.
- Katman
- CBS'de belirli bir konuya ait mekânsal veri kümesini temsil eden ve birbirinden bagiimsiz yönetilebilen veri tabakasi.
- Oz nitelik tablosu
- Her katmandaki mekânsal nesnelerin tanımlayıcı bilgilerini (nüfus, yuzölçümu, adi vb.) içeren veri tablosu.
- Veri görüntüleme
- Mekânsal verilerin harita üzerinde anlailir ve yorumlanabilir biçimde sunulmasını sağlayan görsel yöntemler (koroplet, orantili sembol vb.).
- Sorgulama
- Belirli kosullara uyan mekânsal ve oz nitelik verilerini filtreleyerek seçme işlemidir.
- Detay
- Büyük ölçekli haritalarda gosterilebilen ayrıntılı bilgidir; zum yaklaştıkça artar.
- Genelleme
- Küçük ölçekli haritalarda bilgilerin sadeletirilmesi; zum uzaklaştıkça uygulanir.
- Sembol
- Harita üzerindeki nesneleri görsel olarak temsil eden işaret, renk, boyut veya desen.
- Yaşayan Atlas
- TUIK'in sunduugu web tabanlı CBS uygulaması; nüfus, eğitim, sağlık gibi istatistikleri il ve ilçe bazında harita üzerinde görsellestiriir.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi web tabanlı CBS'nin masaustu CBS'ye gore en belirgin avantajlarından biridir?
- Daha güçlü ileri düzey mekânsal analiz yapabilmesi
- Yalnızca Windows isletim sisteminde çalışabilmesi
- Herhangi bir yazılım kurulumu gerektirmeden internet tarayıcısı üzerinden erisilebilmesi
- Yalnızca raster veri formatini desteklemesi
- Verilerini yalnızca yerel bilgisayarda depolaması
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Web tabanlı CBS'nin en belirgin avantajı, herhangi bir yazılım kurulumu gerektirmeden internet tarayıcısı üzerinden erisilebilmesidir.
2. A şıkkı yanlıştır; ileri düzey analiz genellikle masaustu CBS'nin üstün oldugu alandır. B şıkkı yanlıştır; web CBS platformdan bağımsızdır. D şıkkı yanlıştır; web CBS hem vektir hem raster veri destekler. E şıkkı yanlıştır; web CBS verileri sunucuda depolar.
3. Doğru cevap C'dir.