11. Sınıf Felsefe · 5. Ünite: Hayatın Anlamı
Mutluluk ve Hayat İlişkisi
Mutlu olmak herkesin istediği bir şeydir; ama mutluluğun ne olduğu, nasıl kazanıldığı ve iyi bir hayat için yeterli olup olmadığı ayrı ayrı sorulardır. Bu konuda Kung-Fu-Tzu, Sokrates, Epiktetos, Augustinus, Farabi, İbn Miskeveyh, Yûsuf Has Hâcib ve Schopenhauer'ın erdem, haz, güç, irade, akıl ve acı kavramlarıyla mutluluğa nasıl yaklaştığını inceleyeceksin. Sonunda bu görüşlerin argümanlarını çözümleyip kendi gerekçeli mutluluk argümanını ve felsefi metnini kurabileceksin.
Kazanımlar
- FEL.11.5.1.a. Mutluluğun ne olduğuna ve iyi bir hayat için yeterli olup olmadığına ilişkin felsefi soruları ve problemleri açıklar.
- FEL.11.5.1.b. Mutluluk ve hayat ilişkisine dair soruları kendi yaşantısıyla ilişkilendirerek gerekçesiyle değerlendirir.
- FEL.11.5.2.a. Kung-Fu-Tzu, Sokrates, Epiktetos, Augustinus, Farabi, İbn Miskeveyh, Yûsuf Has Hâcib ve Schopenhauer'ın mutluluğa ilişkin argümanlarını öncül-sonuç yapısıyla çözümler.
- FEL.11.5.2.a. Erdem, haz, güç, irade, akıl ve acı kavramlarının filozoflardaki rolünü karşılaştırır.
- FEL.11.5.2.b. Mutluluğa nasıl ulaşılacağına dair öncül, gerekçe ve itiraz içeren kendi görüş ve argümanını oluşturur.
- FEL.11.5.2.c. Mutluluk ve hayat ilişkisi üzerine tez, gerekçe, itiraz ve sonuç bölümleri olan kısa bir felsefi metin yazar.
Konu anlatımı
Mutlu Olmak ile İyi Yaşamak Aynı mı?
Anahtar Kavramlar: Erdem, Haz, Güç, İrade, Akıl, Acı
Antik Çağ ve Doğu: Konfüçyüs, Sokrates, Epiktetos
Ortaçağ ve İslam-Türk Düşüncesi: Augustinus, Farabi, İbn Miskeveyh, Yûsuf Has Hâcib
Schopenhauer: İrade, İstek ve Acı
Görüşlerin Karşılaştırması
Argüman Çözümleme ve Kendi Argümanını Kurma
Sık Karıştırılanlar ve Yanlış Anlamalar
Anahtar terimler
- Eudaimonia
- Antik Yunan felsefesinde "iyi bir yaşam sürmek" anlamında mutluluk; salt haz değil, erdemli ve değerli yaşamdır.
- Erdem
- İyi karakter; cesaret, adalet, ölçülülük, bilgelik gibi doğru davranma alışkanlıkları.
- Haz
- Hoşa giden duyum ve memnuniyet; hazcılıkta iyinin ölçütü, bu görüşü eleştirenlerde ise tek başına yetersiz görülen şeydir.
- Akıl
- Düşünme, ayırt etme ve ölçü bulma yetisi; birçok düşünürde mutluluğun yolunu gösterir.
- İrade
- İstemek ve karar verip eyleme geçme yetisi; Schopenhauer'da acı üreten doyumsuz bir itki, Augustinus'ta sevginin yönünü belirleyen güçtür.
- Acı
- Hoşa gitmeyen duyum ve ruhsal sıkıntı; Schopenhauer'da hayatın asıl olumlu (gerçek) öğesidir.
- Güç
- Etkili olma ve isteği gerçekleştirme kapasitesi; adalet ve erdem olmadan zarar verebilir.
- Ataraksia (dinginlik)
- Stoacılarda yargılarını yöneterek ulaşılan ruh dinginliği.
- Fazıl Şehir
- Farabi'nin mutluluğa birlikte yönelen, erdemli ve bilge biri tarafından yönetilen toplum tasarımı.
- Kutadgu Bilig
- Yûsuf Has Hâcib'in adalet, devlet, akıl ve akıbet kavramları üzerinden mutluluğu tartıştığı 11. yüzyıl Türk eseri.
Örnek soru
Sokrates'e göre mutluluğun kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
- Mal mülk ve şöhret sahibi olmak
- Erdemle iyileşmiş bir ruha sahip olmak
- Bedensel hazlara sahip olmak
- Gücü ve iktidarı elde etmek
- Yalnızca Tanrı'ya yönelmek
Doğru cevap: B
Çözüm
1. Sokrates'e göre erdem bilgidir ve ruhunu iyi kılan kişi mutludur.
2. Zenginlik, şöhret, haz ya da güç ruhu iyi kılmaz; bu yüzden mutluluğun kaynağı sayılmaz (A, C, D).
3. Yalnızca Tanrı'ya yönelme Augustinus çizgisine aittir (E).
Doğru cevap: B. En güçlü çeldirici E'dir; çünkü mutluluk ruhla ilgilidir, ama Sokrates'te kaynak erdemli ruhtur, aşkın bir varlık değildir.