11. Sınıf Kimya · 2. Ünite: Denge · Asit ve Baz Çözeltilerinde Denge · Çözünürlük Dengesi
Nötralleşme Tepkimeleri
Bir asit çözeltisi ile bir baz çözeltisi karıştırıldığında ortaya çıkan tepkimeye nötralleşme denir. Bu konuda kuvvetli asit ve kuvvetli baz çözeltileri arasındaki nötralleşme tepkimesini iletkenlik değişimi, pH değişimi ve indikatör renk değişimi ölçütleriyle deneysel olarak tanımlayacak, tepkimeyi makroskobik, tanecik ve sembolik düzeyde açıklayacak ve mol ilişkisini kullanarak hesaplamalar yapabileceksiniz.
Kazanımlar
- KİM.11.2.10.a Kuvvetli asit–kuvvetli baz nötralleşmesini gözlemlemek için ölçütler (iletkenlik, pH değişimi, indikatörün renk değişimi) belirler ve bu ölçütlerin neden seçildiğini açıklar.
- KİM.11.2.10.b Belirlediği ölçütleri deneysel olarak test ederek nötralleşmenin gerçekleşip gerçekleşmediğine karar verir.
- KİM.11.2.10.c Nötralleşme tepkimesini makroskobik gözlem, tanecik (alt mikro) düzeyi ve sembolik gösterimle ifade eder.
- KİM.11.2.10.c Nötralleşme noktasındaki mol ilişkisini ($n_{\text{H}_3\text{O}^+} = n_{\text{OH}^-}$) kullanarak hesaplamalar yapar.
Konu anlatımı
Asit ve Baz Bir Araya Gelince Ne Olur?
Nötralleşme Tepkimesinin Üç Gösterimi
Nötralleşme Noktasında Mol İlişkisi
İletkenlik, pH ve İndikatörle Nötralleşmenin İzlenmesi
Çözümlü Örnekler
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Özet ve Bağlantılar
Anahtar terimler
- Nötralleşme
- Bir asit çözeltisi ile bir baz çözeltisinin tepkimesi sonucu H₃O⁺ ve OH⁻ iyonlarının birleşerek su oluşturması olayı.
- Seyirci iyon
- Tepkimede yer değiştirmeyen, çözeltide değişmeden kalan iyon (Na⁺, Cl⁻ vb.).
- Net iyonik denklem
- Seyirci iyonlar sadeleştirildikten sonra kalan, tepkimenin özünü gösteren denklem.
- Nötralleşme noktası
- Asidin H₃O⁺ mol sayısının bazın OH⁻ mol sayısına tam eşit olduğu an; kuvvetli-kuvvetli durumda pH = 7.
- İndikatör
- pH değerine göre renk değiştiren zayıf organik asit veya baz; nötralleşmenin tamamlanmasını göstermek için kullanılır.
- İletkenlik
- Çözeltinin elektrik akımını iletme yeteneği; iyon derişimi ve iyonların hareketliliğiyle doğru orantılıdır.
- Eşdeğerlik noktası
- Titrasyonda asit ve bazın mol sayılarının tam eşitlendiği nokta; kuvvetli asit–kuvvetli baz için pH = 7.
- Fenolftalein
- pH 8,2–10,0 arasında renksizden pembeye dönen yaygın bir asit-baz indikatörü.
Örnek soru
Kuvvetli asit ile kuvvetli baz arasindaki notrallesme tepkimesinin net iyonik denklemi asagidakilerden hangisidir?
- $\text{H}_3\text{O}^+_{(suda)} + \text{OH}^-_{(suda)} \rightarrow 2\text{H}_2\text{O}_{(s)}$
- $\text{HCl}_{(suda)} + \text{NaOH}_{(suda)} \rightarrow \text{NaCl}_{(suda)} + \text{H}_2\text{O}_{(s)}$
- $\text{Na}^+_{(suda)} + \text{Cl}^-_{(suda)} \rightarrow \text{NaCl}_{(k)}$
- $\text{H}_2\text{O}_{(s)} \rightarrow \text{H}^+_{(suda)} + \text{OH}^-_{(suda)}$
- $\text{H}_3\text{O}^+_{(suda)} + \text{Cl}^-_{(suda)} \rightarrow \text{HCl}_{(suda)}$
Doğru cevap: A
Çözüm
1. Net iyonik denklem, seyirci iyonlar ($\text{Na}^+$ ve $\text{Cl}^-$) sadesltirildikten sonra kalan denklemdir.
2. Kuvvetli asit-kuvvetli baz notralleSmesinde H$_3$O$^+$ ve OH$^-$ birleSerek su olusturur:
$\text{H}_3\text{O}^+_{(suda)} + \text{OH}^-_{(suda)} \rightarrow 2\text{H}_2\text{O}_{(s)}$
3. B Sikki tam denklemdir, net iyonik degil. C ve E yanliS tepkimeleri gostermektedir. D ise otoiyonizasyon denklemidir.
Dogru cevap A'dir.