11. Sınıf Tarih · 3. Ünite: Savaşlar Sarmalında Osmanlı (1908-1918)
Osmanlı Devleti’nin İnsanlık Tarihine Katkıları
Osmanlı Devleti yaklaşık yedi yüzyıl boyunca üç kıtada farklı din, dil ve kültürlerden insanları yönetti. Bu süreçte askerî, siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda geliştirdiği uygulamalar ve eserler yalnızca kendi toplumunu değil, başka toplumları da etkiledi. Bu konuda bu katkıları tanıyacak, ama asıl olarak bir araştırmacı gibi çalışacaksın: kaynak toplayacak, kaynakların sınırlılığını sorgulayacak ve kanıta dayalı bir rapor hazırlayacaksın.
Kazanımlar
- TAR.11.3.3. Osmanlı Devleti'nin insanlık tarihine katkılarına ilişkin araştırmasında belirlediği kaynaklardan bilgi toplar.
- TAR.11.3.3. Seçtiği kaynakları inceleyerek askerî, siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlardaki katkıları belirler.
- TAR.11.3.3. Kullanacağı kaynakların sınırlılığını (yazarın konumu, eksik bilgi, tartışmalı anlatım) sorgular.
- TAR.11.3.3. Kaynaklardan belirlediği bilgileri yorumlayarak kanıta dayalı çıkarımda bulunur.
- TAR.11.3.3. Kanıta dayalı araştırmasını bir ürün (rapor, poster, sunum) olarak paylaşır.
Konu anlatımı
Bağlam: Katkı Nedir, Nasıl Kanıtlanır?
Askerî Alan
Siyasi ve Hukuki Alan
Sosyal Alan
Ekonomik Alan
Kültürel ve Bilimsel Alan
Katkılar Tablosu
Araştırma Raporu Hazırlama Süreci
Kaynak İncelemesi: Aynı Konu, İki Kaynak
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Katkı
- Bir toplumun ürettiği bilgi, kurum ya da eserin başka toplumların gelişimine etki etmesi.
- Birincil kaynak
- Olayı yaşayanın ya da olay sırasında üretilen belge, harita, mektup, yapı.
- İkincil kaynak
- Olaydan sonra başka kaynaklara dayanarak yazılan çalışma.
- Kaynağın sınırlılığı
- Bir kaynağın söyleyemediği, eksik bıraktığı ya da yazarın konumuyla sınırlı kalan yönleri.
- Vakıf
- Gelir getiren bir malın hayır amacıyla ayrılması; imaret, medrese ve hastane gibi kurumları finanse eden sistem.
- Millet sistemi
- Gayrimüslim cemaatlere dinî ve hukuki özerklik tanıyan Osmanlı uygulaması.
- Mecelle
- 1869-1876 arasında hazırlanan, İslam hukukunu kanun maddeleri hâlinde derleyen eser.
- Kanun-ı Esasi
- 1876'da ilan edilen Osmanlı anayasası.
- Variolation (çiçek aşılaması)
- Hafif çiçek maddesiyle kişiyi hastalığa karşı korumaya çalışan, aşının öncüsü uygulama.
Örnek soru
Osmanlı Devleti'nin katkıları alanlarına göre şöyle eşleştirilmiştir:
I. Yeniçeri Ocağı: askerî alan
II. Vakıf ve imaret sistemi: sosyal alan
III. Mecelle: hukuki alan
IV. Takiyüddin Rasathanesi: ekonomik alan
Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
- Yalnız I
- I ve II
- I, II ve III
- II, III ve IV
- I, II, III ve IV
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Yeniçeri Ocağı düzenli ve maaşlı ordunun temelidir: askerî alan (I doğru).
2. Vakıf ve imaret sistemi aşevi, hastane ve eğitim gibi hizmetleri finanse eden sosyal bir sistemdir (II doğru).
3. Mecelle, İslam hukukunun bir bölümünü kanun maddeleri hâlinde derleyen hukuki çalışmadır (III doğru).
4. Takiyüddin Rasathanesi bir gözlemevidir; bilimsel (gökbilim) alana aittir, ekonomik alana değil (IV yanlış).
Doğru cevap I, II ve III'tür.