12. Sınıf Coğrafya · 5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri
Turizm Türleri ve Turizm Varlıkları
Turizm, dünyanın en hızlı büyüyen ekonomik sektörlerinden biridir ve ülkelerin dış gelirlerinde, istihdamında ve kültürel etkileşiminde belirleyici bir rol oynar. Bu konuda turizmin temel kavramlarını, dünya ve Türkiye'deki başlıca turizm türlerini, doğal ve kültürel turizm varlıklarını, coğrafi işaret ile miras kavramlarını inceleyecek ve turizm potansiyelini coğrafi perspektifle değerlendireceksin.
Kazanımlar
- COĞ.12.5.3.a Turizm kavramını tanımlayarak turizm faaliyetlerinin temel bileşenlerini açıklar.
- COĞ.12.5.3.b Doğal ve kültürel turizm türlerini örneklerle sınıflandırır ve birbirleriyle karşılaştırır.
- COĞ.12.5.3.c Türkiye ve dünyadan doğal ve kültürel turizm varlıklarını harita üzerinde konumlandırır.
- COĞ.12.5.3.ç Coğrafi işaret kavramını açıklayarak turizm ekonomisine katkısını değerlendirir.
- COĞ.12.5.3.d UNESCO Dünya Mirası kavramını tanımlayarak Türkiye'deki miras alanlarını sınıflandırır.
Konu anlatımı
Turizm kavramı ve temel bileşenleri
Turizm türleri
Doğal turizm varlıkları: Türkiye ve dünya
Kültürel turizm varlıkları: Türkiye ve dünya
Coğrafi işaret kavramı ve turizme etkisi
Doğal ve kültürel miras: UNESCO Dünya Mirası
Karşılaştırma: doğal ve kültürel turizm varlıkları
Sık karıştırılanlar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- Turizm
- İnsanların sürekli yaşadıkları yerin dışına belirli amaçlarla yaptıkları geçici seyahatler ve bu seyahatler sırasındaki etkinliklerin bütünü.
- Turist
- Sürekli yaşadığı yerin dışına en az 24 saat süreyle seyahat eden, gidilen yerde gelir elde etme amacı taşımayan kişi.
- Doğal turizm varlığı
- Doğal süreçlerle oluşmuş ve turistik çekiciliğe sahip coğrafi oluşumlar: şelaleler, kanyonlar, plajlar, mağaralar, termal kaynaklar.
- Kültürel turizm varlığı
- İnsan eliyle üretilmiş, tarihi, sanatsal veya geleneksel değer taşıyan ve turistik çekiciliğe sahip maddi veya manevi değerler.
- Coğrafi işaret
- Bir ürünün belirli bir coğrafi bölgeye özgü olduğunu gösteren ve kalitesinin o bölgeden kaynaklandığını belgeleyen fikri mülkiyet hakkı. Menşe adı ve mahreç işareti olmak üzere iki türü vardır.
- UNESCO Dünya Mirası
- Üstün evrensel değere sahip doğal, kültürel veya karma alanları korumak amacıyla 1972 sözleşmesiyle oluşturulan uluslararası koruma listesi.
- Somut olmayan kültürel miras
- Toplulukların kuşaktan kuşağa aktardığı gelenekler, ritüeller, el sanatları, sözlü ifadeler ve gösteri sanatları gibi maddi olmayan kültürel değerler.
- Eko-turizm
- Doğal çevreye minimum zarar vermeyi, yerel halkın refahını artırmayı ve doğa eğitimini amaçlayan sorumlu turizm yaklaşımı.
- Gastronomi turizmi
- Bir bölgenin yöresel mutfağını, yemek kültürünü ve gıda üretim süreçlerini deneyimlemek amacıyla yapılan seyahatler.
- Karma miras alanı
- Hem doğal hem kültürel üstün evrensel değer taşıyan alan. Türkiye'de Göreme/Kapadokya ve Pamukkale/Hierapolis bu kategoridedir.
Örnek soru
Turizm faaliyetlerinin gerçekleşebilmesi için belirli koşulların bir arada bulunması gerekir: seyahat eden kişi, çekicilik yaratan varlıklar ve bu süreci mümkün kılan altyapı.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi turizmin temel bileşenlerinden biri DEĞİLDİR?
- Turistik çekiciliğe sahip doğal varlıklar
- Konaklama ve ulaşım altyapısı
- En az 24 saat süreyle seyahat eden ziyaretçiler
- Rehberlik ve tanıtım hizmetleri
- Gidilen yerde kalıcı olarak yerleşme amacı
Doğru cevap: E
Çözüm
1. Turizmin üç temel bileşeni turist, turizm kaynakları (varlıkları) ve turizm altyapısıdır.
2. Turist, sürekli yaşadığı yerin dışına geçici olarak seyahat eden kişidir; kalıcı yerleşme amacı turizmin tanımıyla çelişir.
3. A (doğal varlıklar), B (altyapı), C (ziyaretçi tanımı) ve D (rehberlik hizmeti) turizmin bileşenleri veya altyapısına dahildir.
4. Doğru cevap E şıkkıdır. Kalıcı yerleşme amacı göç olgusunu ifade eder, turizmi değil.