12. Sınıf Coğrafya · 5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri
Türkiye’nin Dış Ticareti ve E-Ticaret
Türkiye, coğrafi konumu itibariyle Avrupa, Asya ve Afrika kitalari arasında yer alan önemli bir ticaret ülkesidir. Bu derste Türkiye'nin dis ticarette one çıkan merkezlerini ve ürünlerini, küresel ticaretteki konumunu, deniz yolu ticaretinde Mavi Vatan kavramını ve e-ticaretin gelişimiyle birlikte ortaya çıkan siber güvenlik sorunlarını inceleyeceksin. Ders sonunda Türkiye'nin dis ticaret yapısını analiz edebilecek, küresel ticaret akışları içindeki yerini değerlendirebileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.12.5.2. Türkiye'nin dis ticarette one çıkan merkezlerini (İstanbul, Kocaeli, Bursa, İzmir, Gaziantep) ve ihracat ürünlerini belirler.
- COĞ.12.5.2. Türkiye'nin dis ticaret dengesini, ihracat-ithalat yapısını ve baslica ticaret ortaklarını açıklar.
- COĞ.12.5.2. Mavi Vatan kavramını tanımlayarak Türkiye'nin deniz yolu ticaretindeki stratejik önemini değerlendirir.
- COĞ.12.5.2. E-ticaretin küresel ve ulusal boyuttaki gelişimini, avantajlarını ve siber güvenlik sorunlarını analiz eder.
Konu anlatımı
Türkiye'nin Dis Ticaretinin Önemi ve Tarihsel Arka Plan
Türkiye'nin Dis Ticarette One Çıkan Merkezleri ve Ürünleri
Türkiye'nin Küresel Ticaretteki Konumu ve Sorunları
Mavi Vatan ve Deniz Yolu Ticareti
E-Ticaret ve Dijital Ekonomi
Siber Güvenlik ve Dijital Ticaretin Riskleri
Sik Karıştırılanlar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Dis ticaret dengesi
- Bir ülkenin ihracatı ile ithalatı arasındaki fark; fazla veya açık şeklinde ifade edilir.
- Mavi Vatan
- Türkiye'nin Akdeniz, Ege ve Karadeniz'deki deniz yetki alanları ve bu alanlardaki egemenlik hakları için kullanilan kavram.
- E-ticaret
- Mal ve hizmetlerin internet üzerinden alis-verisinin yapılması; B2C, B2B, C2C gibi modelleri içerir.
- Siber güvenlik
- Bilgi sistemlerinin, ağların ve verilerin yetkişiz erişim, saldırı veya hasardan korunmasını sağlayan önlemler bütünü.
- Coğrafi işaret
- Belirli bir bölgeye özgü üretim, işleme ve hazırlama yöntemleriyle tanımlanan ürünlere verilen tescilli isim (orn. Antep baklavasi).
- Transit ticaret
- Bir ülkeden satin alınan malın herhangi bir işleme tabi tutulmadan başka bir ülkeye satılması.
- Jeoekonomi
- Ekonomik gücün ve kaynakların dis politika aracı olarak kullanılması; ekonomi ile jeopolitigin kesişimi.
- Gümrük Birliği
- İki veya daha fazla ülke arasında gümrük vergilerinin kaldırılarak ortak dis tarife uygulanması anlasmasıdir.
- Munhasir Ekonomik Bölge (MEB)
- Kıyıdan 200 deniz miline kadar olan alanda devletin balıkçılık, doğal kaynak arama ve çıkartma haklarına sahip oldugu deniz alani.
- Ulusotuesi şirket
- Birden fazla ülkede üretim tesisleri ve ticari faaliyetleri bulunan, küresel ölçekte faaliyet gösteren büyük şirket.
Örnek soru
Türkiye'nin dis ticaret aciginin en büyük kaynağı aşağıdaki sektörlerden hangisidir?
- Tekstil ve hazır giyim
- Otomotiv
- Tarım ve gıda ürünleri
- Enerji (ham petrol ve doğal gaz)
- Demir ve çelik
Doğru cevap: D
Çözüm
Türkiye, petrol ve doğal gaz ihtiyacının büyük bölümünü ithal etmektedir. Enerji ithalatı, toplam ithalatın en büyük kalemini oluşturur ve dis ticaret aciginin temel nedenidir. Tekstil ve otomotiv sektörlerinde ise Türkiye ihracat fazlasi vermektedir. Doğru cevap D şıkkıdır. A şıkkı yanlıştır cunku tekstilde Türkiye net ihracatcidir.