12. Sınıf Coğrafya · 6. Ünite: Afetler ve Sürdürülebilir Çevre
Türkiye’de Bitki Topluluklarının Değişimi ve Sürekliliği
Türkiye, üç farklı fitocoğrafya bölgesinin kesişim noktasında yer alması, topoğrafik çeşitliliği ve iklim farklılıkları sayesinde Avrupa'nın en zengin bitki çeşitliliğine sahip ülkelerinden biridir. Bu derste Türkiye'deki başlıca bitki topluluklarını çeşitlilik ve mekânsal dağılış açısından karşılaştıracak, bu toplulukların zamansal değişimini neden ve sonuçlarıyla yorumlayacak ve geçmişteki yapıya dayanarak geleceğe yönelik öngörülerde bulunabileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.12.6.2. Türkiye'de görülen bitki topluluklarını çeşitlilik ve mekânsal dağılış açısından karşılaştırır ve sıralar.
- COĞ.12.6.2. Türkiye'de görülen bitki topluluklarının zamansal değişimini neden ve sonuçlarıyla yorumlar.
- COĞ.12.6.2. Türkiye'deki bitki topluluklarının çeşitlilik ve mekânsal dağılışını sentezleyerek bütüncül bir değerlendirme yapar.
- COĞ.12.6.2. Bitki topluluklarının geçmişteki ve bugünkü yapısına dayanarak geleceğe yönelik öngörülerde bulunur.
Konu anlatımı
Türkiye Neden Bitki Çeşitliliği Açısından Zengindir?
Türkiye'deki Başlıca Bitki Toplulukları
Bitki Topluluklarının Mekânsal Dağılışı ve Bölgesel Karşılaştırma
Bitki Topluluklarının Zamansal Değişimi: Nedenler ve Sonuçlar
İnsanın Bitki Örtüsüne Etkisi: Tahribat ve Koruma
Gelecek Öngörüleri
Sık Karıştırılanlar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Bitki topluluğu (vejetasyon)
- Belirli bir alanda birlikte yaşayan bitki türlerinin oluşturduğu doğal topluluk; orman, maki, bozkır gibi formasyonlar biçiminde sınıflandırılır.
- Fitocoğrafya bölgesi
- Benzer iklim ve bitki örtüsü özelliklerine sahip geniş coğrafi alanlar; Türkiye'de Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve İran-Turan olmak üzere üçü kesişir.
- Maki
- Akdeniz iklim kuşağında yetişen, sert yapraklı, herdem yeşil çalı ve küçük ağaçlardan oluşan bitki topluluğu.
- Garig (frigana)
- Makinin tahrip edilmesiyle ortaya çıkan, bodur ve dikenli bitki türlerinden oluşan bozulmuş bitki topluluğu.
- Bozkır (step)
- Yıllık yağışın düşük olduğu yarı kurak alanlarda görülen, otsu ve yarı çalımsı bitkilerden oluşan bitki topluluğu.
- Endemik tür
- Yalnızca belirli bir coğrafi alanda doğal olarak yetişen, başka hiçbir yerde bulunmayan bitki veya hayvan türü.
- Relikt tür
- Geçmiş jeolojik dönemlerin kalıntısı olarak dar bir alanda varlığını sürdüren, eski dönemlerde daha geniş yayılışa sahip olan tür.
- Süksesyon (bitki ardışıklığı)
- Bir alandaki bitki topluluğunun zamanla başka bir topluluğa dönüşme süreci; birincil ve ikincil süksesyon olarak ikiye ayrılır.
- Ağaçlandırma
- Doğal orman örtüsü olmayan veya tahrip edilmiş alanlara ağaç dikilerek orman oluşturma çalışması.
- Biyoçeşitlilik
- Belirli bir ekosistem veya bölgede bulunan tüm canlı türlerinin ve genetik çeşitliliğin toplamı.
Örnek soru
Türkiye'nin bitki çeşitliliği açısından Avrupa'nın en zengin ülkelerinden biri olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Yüzölçümünün Avrupa ülkelerine göre çok büyük olması
- Tarım alanlarının geniş yer tutması
- Üç farklı fitocoğrafya bölgesinin kesişim noktasında yer alması
- Nüfus yoğunluğunun düşük olması
- Deniz kıyısı uzunluğunun fazla olması
Doğru cevap: C
Çözüm
Türkiye'nin bitki çeşitliliğinin temel nedeni Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve İran-Turan fitocoğrafya bölgelerinin buluşma noktasında yer almasıdır. Bu üç bölgenin farklı iklim koşulları ve bitki türleri aynı ülkede bir arada bulunur. A şıkkı yanlıştır çünkü yüzölçümü tek başına çeşitliliği açıklamaz; Rusya çok daha büyük olmasına karşın bitki çeşitliliğinde geride kalır. Doğru cevap C şıkkıdır.