12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 4. Ünite: Hayalimdeki Yarın
Meslek Röportajı Sunumu
Gelecekte hangi mesleği seçeceğine karar vermek için en iyi kaynaklardan biri, o mesleği yıllardır yapan insanların kendi sözleridir. Bu konuda hayal ettiğin bir meslekteki kişilerle röportaj yapmayı, topladığın bilgileri bir konuşmaya dönüştürmeyi ve sınıfta etkili bir sunum yapmayı öğreneceksin. Konuşmanı amacına, hedef kitlene ve süreye göre planlayabilecek, giriş-gelişme-sonuç düzeniyle şunabilecek ve sürecini hem kendin hem arkadaşların açısından değerlendirebileceksin.
Kazanımlar
- TDE.12.4.3.1. Konuşmasının amacına (bilgilendirme), türüne (hazırlıklı konuşma), süresine ve hedef kitlesine karar verir; konuşmasını farklı mesleklerdeki kişilerin deneyimlerinden yararlanarak yönetir.
- TDE.12.4.3.2. Röportaj yapacağı mesleğe ilişkin ön bilgilerini kullanır, açık uçlu sorularla mesleğin özelliklerini, keyifli yanlarını ve zorluklarını kapsayan içerik toplar; not alır ve bilgileri karşılaştırarak ana düşünceyi belirler.
- TDE.12.4.3.2. Konuşmasının giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini hedef kitleye göre tasarlar; dilin kullanım alanlarını (özel, mesleki, kamusal, eğitim) ayırt ederek söz varlığını seçer; görsel ve işitsel ögelere karar verir.
- TDE.12.4.3.3. Konuşmasını dikkat çekici bir girişle başlatır, düşünceyi geliştirme yollarıyla destekler, bağdaşıklık ögelerini ve başlatma-sürdürme-bitirme ifadelerini kullanır; millî ve manevi değerlere ve toplumsal hassasiyetlere dikkat eder.
- TDE.12.4.3.3. Beden dilini, diksiyonu, mekânı ve zamanı verimli kullanır; dinleyiciyle etkileşim kurar.
- TDE.12.4.3.4. Konuşma sürecini içerik, dil ve anlatım ile paydaş görüşleri yönünden değerlendirir; geri bildirimlere göre yeni hedefler belirler ve konuşmasını dijital ortama uyarlar.
Konu anlatımı
1. Neden Meslek Röportajı? Amaç, Tür ve Hedef Kitle
2. Röportaja Hazırlık: Ön Araştırma ve Soru Listesi
3. Röportajı Yönetmek: İlişkiyi Sürdürme, Engelleri Asma ve Etik
4. Sunum Planı: Giriş, Gelişme ve Sonuç
5. Dil, Söz Varlığı ve Bağdaşıklık
6. Sesin, Bedenin ve Görsellerin Kullanımı
7. Çözümlü Örnek: Bir Röportajdan Sunuma
8. Süreci Değerlendirme, Geri Bildirim ve Yeni Hedefler
9. Sık Yapılan Hatalar ve Doğruları
Anahtar terimler
- Röportaj
- Bir konuda bilgi ve deneyimi olan kişiye hazırlanmış sorular sorarak bilgi toplama ve bunu başkalarına aktarma yöntemi.
- Hazırlıklı konuşma
- Bilgi toplanıp plan yapıldıktan, gerekirse prova edildikten sonra sunulan konuşma türü.
- Açık uçlu soru
- Evet ya da hayırla yetinilemeyen, deneyimin ayrıntılı anlatılmasını isteyen soru.
- Yönlendirici soru
- Yanıtı soruya yerleştiren, tarafsız olmayan soru.
- Hedef kitle
- Konuşmanın seslendiği dinleyici topluluğu; söz varlığı ve içerik buna göre seçilir.
- Dilin kullanım alanları
- Dilin özel, mesleki, kamusal ve eğitim alanlarına göre değişen kullanımı.
- Bağdaşıklık
- Cümle ve bölümleri birbirine bağlayan bağlaç, zamir, geçiş ifadesi gibi dil ögelerinin sağladığı bütünlük.
- Açık ve örtük ileti
- Doğrudan söylenen ileti ile söylenenin satır aralarında bıraktığı anlam.
- Diksiyon
- Sözcüklerin ve seslerin doğru, anlaşılır ve etkili söylenmesi.
- Geri bildirim
- Konuşmanın içerik, dil ve sunum yönünden dinleyiciler tarafından değerlendirilerek konuşmacıya iletilmesi.
Örnek soru
Bir öğrenci, hayal ettiği mesleği yapan kişilerle görüşüp edindiği bilgileri sınıfta 4 dakikada şunacaktır. Önceden bilgi toplayıp plan yapacağı bu konuşma için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Hazırlıksız konuşmadır; amacı ikna etmektir.
- Hazırlıksız konuşmadır; amacı edebî metin oluşturmaktır.
- Hazırlıklı konuşmadır; temel amacı bilgilendirmektir.
- Hazırlıklı konuşmadır; temel amacı eğlendirmektir.
- Hazırlıksız konuşmadır; amacı bilgi toplamaktır.
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Konuşmadan önce bilgi toplanıyor, plan yapılıyor ve süre belirleniyor; bu, hazırlıklı konuşmanın özelliğidir. Hazırlıksız konuşmada o anda dinlenen ya da görülen şeylerden not alınır.
2. Konuşmanın işlevi mesleğin özelliklerini, keyifli yanlarını ve zorluklarını aktarmaktır; bu da bilgilendirme amacıdır.
3. Doğru cevap C'dir.
4. A ve B'de tür yanlıştır; D'de hazırlıklı tür doğru olsa da amaç eğlendirmek değildir.