12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 4. Ünite: Hayalimdeki Yarın

Öz Geçmiş

Hayalindeki mesleğe giden yolun ilk yazılı adımı çoğu zaman bir öz geçmiştir. İşveren, bir adayla tanışmadan önce yalnızca bu bir iki sayfalık metne bakar ve kararının büyük kısmını orada verir. Bu konuda öz geçmişin ne işe yaradığını, hangi bölümlerden oluştuğunu, nasıl bir dille yazıldığını ve ilana göre nasıl uyarlandığını öğrenecek, ara metin olarak verilen örnekleri inceleyecek ve seçtiğin meslek için kendi öz geçmişinin plan taslağını hazırlayabileceksin.

Kazanımlar

Konu anlatımı

  1. 1. Bağlam: Hayalindeki Yarına Yazılı Bir Kapı

  2. 2. Öz Geçmişin Yapı Unsurları (Bölümleri)

  3. 3. Biçim ve Düzen: Okur İlk Bakışta Ne Görür?

  4. 4. Dil ve Anlatım: Kısa, Somut, Nesnel

  5. 5. Mesleğe Uygun Nitelikler: İlanı Okuyup Öz Geçmişi Uyarlamak

  6. 6. Ara Metin İncelemesi: Bir Öz Geçmişi Okumak

  7. 7. Karşılaştırma: Öz Geçmiş ve Yakın Türler

  8. 8. Yazma Süreci: Plan, Taslak, Geri Bildirim

  9. 9. Çözümlü Örnekler

  10. 10. Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları

Anahtar terimler

Öz geçmiş
Bir kişinin eğitim, deneyim, beceri ve başarılarını belli bir amaca (iş, staj, burs başvurusu) yönelik kısa ve düzenli biçimde sunan mesleki, bilgilendirici metin.
Başvuru mektubu (ön yazı)
Öz geçmişle birlikte gönderilen, başvürünun nedenini ve adayın ilana uygunluğunu birkaç paragrafla açıklayan resmî mektup.
Ters kronolojik düzen
Eğitim ve deneyim bölümlerinde en yeni bilginin en üstte, en eskişinin en altta yer aldığı sıralama.
Hedef (profil özeti)
Öz geçmişin başında, adayın aradığı pozisyonü ve onu öne çıkaran niteliği bir iki cümleyle belirten bölüm.
Nesnel ifade
Kişiden kişiye değişmeyen, belge veya ölçümle doğrulanabilen ifade; ör. kurum adı, tarih, süre, sayı.
Öznel ifade
Kişisel yargı veya duygu taşıyan, doğrulanamayan ifade; ör. "çok çalışkanım", "mükemmel bir takım arkadaşıyım".
Tutarlılık
Metnin tüm bölümlerinin aynı amacı desteklemesi; ör. hedefle eğitim, deneyim ve becerilerin uyumlu olması.
Açık ve örtük ileti
Açık ileti metinde doğrudan söylenendir (iş arıyorum); örtük ileti ise bilgilerden çıkarılan anlamdır (sorumluluk sahibi, planlı biri).
Mesleki yazılı anlatım
İş yaşamında kullanılan yazılı anlatım alanı; öz geçmiş, iş başvurusu, rapor ve iş yazışmaları bu alana girer.
Kişisel verilerin korunması
Kimlik, sağlık, aile geliri gibi bilgilerin gereksiz yere paylaşılmaması ilkesi; Türkiye'de 6698 sayılı Kanun bu alanı düzenler.

Örnek soru

Aşağıdakilerden hangisi bir öz geçmişin temel yazılış amacıdır?

  1. Yazarın çocukluk anılarını ve duygularını edebî bir dille anlatmak
  2. Bir mesleğin tarihsel gelişimini ve çalışma koşullarını okura aktarmak
  3. Adayın eğitim, deneyim ve becerilerini işverene kısa biçimde tanıtmak
  4. İşverenle maaş ve izin konusunda pazarlık yapıp isteklerini bildirmek
  5. Okuru duygusal baskıyla ikna ederek işe kabul edilmesini sağlamak

Doğru cevap: C

Çözüm

1. Öz geçmiş, bir başvuru için yazılan tanıtım belgesidir; amacı adayın nitelikleriyle ilanın aradığı nitelikleri buluştürmaktır.
2. Anı ve duygu anlatımı otobiyografinin, mesleğin tarihçesi ise bilgilendirici makalenin işidir.
3. Maaş ve izin gibi konular öz geçmişte değil, işe alım görüşmesinde ele alınır.
Doğru cevap: C. En güçlü çeldirici A şıkkıdır; ancak edebî dil ve anı anlatımı öz geçmişin nesnel, kısa ve bilgi odaklı yapısına aykırıdır.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: tüm konular