12. Sınıf Tarih · 3. Ünite: II. Dünya Savaşı’ndan Küreselleşme Sürecine Türkiye
Türkiye’de Bilim, Teknoloji, Kültür, Eğitim ve Spor
Soğuk Savaş’ın başlangıcından bugüne Türkiye bilim ve teknoloji, kültür, eğitim ve spor alanlarında önemli dönüşümler yaşadı: üniversiteler ve araştırma kurumları kuruldu, millî sanayi ve teknoloji hamleleri yapıldı, kültür ve spor uluslararası alanda görünürlük kazandı. Bu konu bir araştırma sürecidir: kaynak toplar, bilginin araştırmana uygunluğunu belirler, kaynakların sınırlılıklarını sorgular, yorumlar ve kanıta dayalı bir rapor paylaşırsın.
Kazanımlar
- İTA.12.3.6. Türkiye’de bilim, teknoloji, kültür, eğitim ve spor alanlarındaki gelişmeler hakkında belirlediği kaynaklardan bilgi toplar.
- İTA.12.3.6. Topladığı bilgilerin araştırma sorusuna uygunluğunu (ilgililik, güvenilirlik, güncellik) belirler.
- İTA.12.3.6. Kullanacağı kaynakların sınırlılığını sorgular (tek taraflılık, eksik veri, öznellik, dönem sınırı).
- İTA.12.3.6. Uygun kaynaklardan belirlediği bilgileri yorumlar ve kanıta dayalı sonuca ulaşır.
- İTA.12.3.6. Kanıta dayalı araştırmasını rapor, sergi ya da sunum olarak paylaşır.
Konu anlatımı
Bağlam: Alan alan dönüşüm
Bilim ve yükseköğretim
Millî sanayi ve teknoloji hamleleri
Kültür ve eğitim
Spor
Araştırma süreci: Kaynak toplamadan paylaşmaya
Kanıta dayalı rapor yazmak
Sık karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Birincil kaynak
- Olayın yaşandığı dönemde, olaya tanık olanlarca üretilen kaynak.
- İkincil kaynak
- Olaydan sonra, başka kaynaklara dayanarak yazılan kaynak.
- Kaynağın sınırlılığı
- Kaynağın hangi soruya cevap verip hangisine veremediği, yazarın konumu ve eksik yönleri.
- Kanıta dayalı araştırma
- Her iddianın kaynakla desteklendiği araştırma.
- TÜBİTAK
- 1963’te kurulan Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu.
- ASELSAN
- 1975’te kurulan, savunma elektroniği ve haberleşme sistemleri üreten kuruluş.
- Millî teknoloji hamlesi
- Yerli ve millî imkânlarla savunma, otomotiv, uzay ve bilişim teknolojisi geliştirme çabası.
- Köy Enstitüleri
- 1940-1954 arasında köylerde öğretmen ve tarım-zanaat becerisi yetiştiren eğitim kurumları.
- Yükseköğretim Kurulu (YÖK)
- 1981’de kurulan, üniversiteleri merkezî olarak düzenleyen kurum.
Örnek soru
Bir öğrenci “Türkiye’de ilk yerli otomobil denemesi” konusunu araştırıyor.
Aşağıdaki kaynaklardan hangisi birincil kaynaktır?
- Konuyu 2020’lerde özetleyen bir ders kitabı bölümü
- 1961’de üretim sırasında çekilmiş bir basın fotoğrafı
- Dönemi inceleyen bir makalenin özeti
- Bir belgeselin sonradan hazırlanan kurgusu
- Bir ansiklopedi maddesi
Doğru cevap: B
Çözüm
1. Birincil kaynak, olayın yaşandığı dönemde ve olaya tanıklık edenlerce üretilir. 1961 tarihli basın fotoğrafı bu özelliği taşır.
2. Ders kitabı, makale, belgesel kurgusu ve ansiklopedi maddesi olaydan sonra, başka kaynaklara dayanarak hazırlanır: ikincil kaynaklardır.
Cevap: 1961’de üretim sırasında çekilmiş bir basın fotoğrafı.