9. Sınıf Biyoloji · 2. Ünite: Organizasyon
Biyoçeşitlilik ve Türkiye'nin Biyolojik Zenginliği
Bir ormanda, bir gölde ve bir tarlada yaşayan canlıların sayısı ve çeşitliliği çok farklıdır. Biyoçeşitlilik, yeryüzündeki yaşamın tür, genetik ve ekosistem düzeyindeki çeşitliliğidir. Bu konuda biyoçeşitliliği oluşturan unsurları tanımlayacak, endemik tür kavramını öğrenecek ve Türkiye'nin biyolojik zenginliğine ilişkin verileri toplayıp biyoçeşitliliğin unsurlarıyla ilişkilendirerek yorumlayacaksın.
Kazanımlar
- BİY.9.2.6. Biyoçeşitliliği oluşturan tür çeşitliliği, genetik çeşitlilik ve ekosistem çeşitliliğinin niteliklerini örneklerle tanımlar.
- BİY.9.2.6. Endemik türü tanımlar ve endemik tür oranını verilerden hesaplar.
- BİY.9.2.6. Türkiye'nin (ve KKTC'nin) biyolojik çeşitliliği ile ilgili güvenilir kaynaklardan veri toplar ve düzenli bir tabloya kaydeder.
- BİY.9.2.6. Topladığı verileri biyoçeşitliliği oluşturan unsurlarla ilişkilendirerek yorumlar ve değerlendirir.
- BİY.9.2.6. Biyoçeşitliliği tehdit eden etkenleri ve koruma yollarını verilerle ilişkilendirerek açıklar.
Konu anlatımı
Biyoçeşitlilik nedir?
Tür çeşitliliği: tür sayısı mı, birey sayısı mı?
Ekosistem çeşitliliği
Endemik tür
Türkiye'nin biyolojik zenginliği
Veri toplama, kaydetme ve yorumlama
Tehditler ve koruma
Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- Biyoçeşitlilik
- Yeryüzündeki yaşamın tür, genetik ve ekosistem düzeyindeki çeşitliliğidir.
- Tür çeşitliliği
- Bir bölgede yaşayan farklı tür sayısıdır; birey sayısı değildir.
- Genetik çeşitlilik
- Aynı türün bireyleri arasındaki kalıtsal farklılıktır.
- Ekosistem çeşitliliği
- Bir bölgedeki farklı yaşam ortamlarının (orman, göl, step vb.) çeşitliliğidir.
- Endemik tür
- Doğal olarak yalnızca belirli bir coğrafi bölgede yaşayan türdür.
- Endemik oran
- Endemik tür sayısının toplam tür sayısına oranıdır (yüzde olarak verilir).
- Sıcak nokta (hotspot)
- Çok sayıda endemik türe sahip olup aynı zamanda ciddi tehdit altında olan zengin biyoçeşitlilik bölgesidir.
- İstilacı tür
- Doğal yaşam alanı dışında bir ortama girip yerli türlere zarar verebilen yabancı türdür.
Örnek soru
Biyoçeşitliliği oluşturan unsurlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- Tür çeşitliliği, genetik çeşitlilik ve ekosistem çeşitliliği
- Birey sayısı, tür sayısı ve ekosistem sayısı
- Tür çeşitliliği, endemik tür ve istilacı tür
- Genetik çeşitlilik, popülasyon büyüklüğü ve biyokütle
- Bitki çeşitliliği, hayvan çeşitliliği ve mantar çeşitliliği
Doğru cevap: A
Çözüm
1. Biyoçeşitlilik üç düzeyde ele alınır: tür, genetik ve ekosistem çeşitliliği.
2. Birey sayısı, istilacı tür ya da biyokütle bu üç unsurdan biri değildir; bitki-hayvan-mantar ayrımı yalnızca tür çeşitliliğinin içinde yer alır.
Cevap: A. Diğer seçenekler bu üç unsurdan bazılarını başka kavramlarla karıştırır.