9. Sınıf Coğrafya · 7. Ünite: Bölgeler, Ülkeler ve Küresel Bağlantılar
Bölge ve Bölge Sınırı
Coğrafyada bölge, belirli kriterler temel alınarak birbirine benzer özelliklerin bir araya getirildigi mekânsal birimdir. Bölge kavramı, geniş coğrafi alanları anlamlı parcalara ayirmamizi ve karşılaştırmamizi sağlar. Bu derste bölge türleri olan şekillsel (homojen) ve işlevsel (fonksiyonel) bölgeleri ayirt etmeyi, bölge sınırlarının nasıl belirlendiğini ve sınırlardaki geçiş özelliğini kavrayacak; Türkiye ve dünyadan farklı ölçeklerde bölge örneklerini değerlendirebileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.9.7.1. Bölge kavramını tanimlayabilme ve bölgelerin belirlenmesinde kullanilan kriterleri açıklayabilme
- COĞ.9.7.1. Şekillsel (homojen) ve işlevsel (fonksiyonel) bölge türlerini örneklerle ayirt edebilme
- COĞ.9.7.1. Bölge sınırlarının keskin olmayıp geçiş özelliği tasiyabilecegini değerlendirme
- COĞ.9.7.1. Kullanılan kritere gore ayni alanin farklı bölgelere ayrilabilecegini çıkarım yapabilme
- COĞ.9.7.1. Türkiye ve dünya ölçeğinde farklı bölge örneklerini karşılastirabilme
Konu anlatımı
Bölge Kavrami
Bölge Türleri: Şekillsel ve İşlevsel Bölgeler
Bölge Sınırlarının Belirlenmesi ve Geçiş Özelliği
Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri ve Bolumleri
Dünya Olceginde Bölge Örnekleri
Çözümlü Örnekler
Sik Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Bölge
- Belirli kriterlere gore ortak özellikler taşıyan ve diger alanlardan ayirt edilebilen coğrafi birimdir.
- Şekillsel (homojen) bölge
- Icerisindeki alanların belirlenen kriter acisindan birbirine benzer oldugu bölge türüdür. Örnek: Akdeniz iklim bölgesi.
- İşlevsel (fonksiyonel) bölge
- Bir merkez ve o merkezle etkileşim halindeki çevre alanlarından oluşan bölge türüdür. Örnek: İstanbul metropol bölgesi.
- Geçiş kuşağı
- İki bölgenin sınırında özelliklerin ic ice geçtiği, kademeli değişimin yaşandığı alandır.
- Bölge sınırı
- Bir bölgenin bittiği ve diger bölgenin başladığı alan; çoğunlukla kesin bir çizgi değil, geçiş özelliği taşıyan bir kusaktir.
- Kriter
- Bölge ayirmada kullanilan ölçüttür: iklim, yer şekli, ekonomik faaliyet, nüfus yoğunluğu gibi.
- Hinterland
- Bir liman, şehir veya merkezin etki alanındaki çevre bölgedir; işlevsel bölgenin bileşenlerinden biridir.
- Ölçek
- Bölge tanımlamanın yapıldığı büyüklük düzeyi: küresel, kitasal, ülke, bölgesel veya yerel ölçek.
- Birinci Coğrafya Kongresi (1941)
- Türkiye'nin yedi coğrafi bölgeye ayrilmasına karar verilen bilimsel kongredir.
Örnek soru
Bir coğrafyacı, Türkiye'deki tarım bölgelerini belirlerken iklim, toprak yapısı ve yetiştirilen ürünleri birlikte değerlendirmektedir. Bu yöntemle belirlenen tarım bölgeleri aşağıdaki bölge türlerinden hangisine örnek oluşturur?
- İşlevsel bölge
- Plan bölgesi
- İdari bölge
- Şekillsel (homojen) bölge
- Siyasi bölge
Doğru cevap: D
Çözüm
Tarım bölgeleri, benzer iklim ve toprak özelliklerine sahip alanların bir araya getirilmesiyle oluşturulur. Bölge icerisindeki her alan ayni ürün grubunu yetiistirme potansiyeline sahiptir; yani benzerlik temellidir. Bu durum şekillsel (homojen) bölgenin tanımına uygundur. İşlevsel bölge ise merkez-çevre etkileşimi gerektirir; burada böyle bir yapı yoktur.