9. Sınıf Coğrafya · 6. Ünite: Afetler ve Sürdürülebilir Çevre
Bütüncül Afet Yönetimi
Afetler tamamen onlenemez; ancak zararlar sistematik bir yönetim yaklaşımıyla en aza indirilebilir. Bütüncül afet yönetimi, afet öncesi hazirliktan afet sonrasi iyılestirmeye kadar dort aşamadan oluşan döngüsel bir süreçdir. Bu derste bütüncül afet yönetiminin dort aşamasını (zarar azaltma, hazırlık, müdahale, iyileştirme), AFAD'in rolünü, aile afet planının nasıl hazirlanaçağıni ve afet öncesi-sirasi-sonrasi yapılması gerekenleri öğreneceksin.
Kazanımlar
- COĞ.9.6.3. Bütüncül afet yönetiminin dort aşamasını (zarar azaltma, hazırlık, müdahale, iyileştirme) tanimlayabilme ve her aşamanın işlevlerini açıklayabilme
- COĞ.9.6.3. AFAD'in afet yönetimi sürecindeki rolünü ve görevlerini değerlendirerek ulusal afet yönetim sistemini anlayabilme
- COĞ.9.6.3. Aile afet planı hazirlayabilme ve afet öncesi-sirasi-sonrasi uygulanması gereken davranışları siralayabilme
Konu anlatımı
Bütüncül Afet Yönetimi Kavrami ve Döngüsel Süreç
Birinci Aşama: Zarar Azaltma (Mitigation)
İkinci Aşama: Hazırlık (Preparedness)
Üçüncü Aşama: Müdahale (Response)
Dördüncü Aşama: Iyılestirme (Recovery)
AFAD'in Rolü ve Türkiye'nin Afet Yönetim Sistemi
Afet Öncesi, Sırası ve Sonrası Yapılması Gerekenler
Çözümlü Örnekler
Sik Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Bütüncül afet yönetimi
- Afetlerin tüm boyutlarını kapsayan, zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarından oluşan döngüsel yönetim süreci.
- Zarar azaltma (Mitigation)
- Afet olmadan once potansiyel zararlari ortadan kaldırmak veya en aza indirmek için alınan yapısal ve yapısal olmayan önlemler.
- Hazırlık (Preparedness)
- Afete karşı tepki verme kapasitesini geliştirmeye yönelik planlama, eğitim, tatbikat ve kaynak hazırlığı çalışmaları.
- Müdahale (Response)
- Afetin meydana gelmesinden itibaren acil ihtiyacların karşılanması, arama-kurtarma ve tahliye faaliyetlerinin tümbu.
- Iyılestirme (Recovery)
- Acil müdahale sonrasinda toplumun normal yaşam düzeyine dönmesi için yapılan rehabilitasyon ve yeniden yapılandırma çalışmaları.
- AFAD
- Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı; Türkiye'de afet yönetiminin koordinasyonündan sorumlu en ust kurum.
- TAMP
- Türkiye Afet Müdahale Planı; ulusal düzeyde afet müdahale çalışmarinin çatı planidir.
- DASK
- Doğal Afet Sigortalari Kurumu; zorunlu deprem sigortasi uygulayan kurumdur.
- Rezilyans
- Bir toplumun afetlere karşı direnci; afetten sonra hızla toparlanma ve normal isleyise dönme kapasitesi.
- Daha iyi yeniden inşa etme (Build Back Better)
- Iyılestirme aşamasında toplumu afet öncesine değil, afet öncesinden daha dirençli bir duruma getirme ilkesi.
- Erken uyarı sistemi
- Afet tehlikesini önceden algılayarak toplumu zamanında uyaran teknik altyapı sistemi.
- Acil durum cantasi
- Afet sirasinda en az 72 saat yetecek temel ihtiyaç malzemelerini içeren hazır çanta.
Örnek soru
Bütüncül afet yönetiminin dort aşaması doğru sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
- Müdahale → Iyılestirme → Zarar Azaltma → Hazırlık
- Hazırlık → Zarar Azaltma → Müdahale → Iyılestirme
- Zarar Azaltma → Hazırlık → Müdahale → Iyılestirme
- Iyılestirme → Müdahale → Hazırlık → Zarar Azaltma
- Zarar Azaltma → Müdahale → Hazırlık → Iyılestirme
Doğru cevap: C
Çözüm
Bütüncül afet yönetimi döngüsü sırasıyla zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarından oluşur. Ilk iki aşama (zarar azaltma ve hazırlık) afet öncesinde, son iki aşama (müdahale ve iyileştirme) afet sirasinda ve sonrasinda gerçekleşir. Bu döngüsal yapıda iyileştirme aşaması tamamlandığında tekrar zarar azaltma aşamasına dönülür.