9. Sınıf Coğrafya · 5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri
Ekonomik Faaliyetleri Etkileyen Coğrafi Faktörler
Ekonomik faaliyetler; üretim, dağıtım ve tüketim süreçlerinin bütünüdür. Tarımdan sanayiye, madencilikten turizme kadar tüm ekonomik etkinlikler coğrafi kosullara baglidir. Bu derste doğal faktörlerin (iklim, yer şekilleri, toprak, su kaynakları, bitki örtüsü) ve beşeri faktörlerin (nüfus, is gücü, sermaye, teknoloji, ulaşım, pazar) ekonomik faaliyetleri nasıl şekillendirdigini ogrenecek ve bir isletmenin kuruluş yeri seçiminde bu faktörlerin nasıl değerlendirildigini analiz edebileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.9.5.1. Doğal faktörlerin (iklim, topoğrafya, toprak, su kaynakları, bitki örtüsü) ekonomik faaliyetler üzerindeki etkilerini örneklerle açıklayabilme
- COĞ.9.5.1. Beşeri faktörlerin (nüfus, is gücü, sermaye, teknoloji, ulaşım, pazar) ekonomik faaliyetlere etkisini sorgulayabilme
- COĞ.9.5.1. Farklı bölgelerdeki ekonomik faaliyetlerin coğrafi kosullara gore neden farklılık gösterdiğini çözümleyebilme
- COĞ.9.5.1. Bir isletmenin kuruluş yeri seçiminde dikkate alınması gereken coğrafi faktörleri değerlendirebilme
- COĞ.9.5.1. Üretim, dağıtım ve tüketim süreçlerinde coğrafi faktörlerin rolünü analiz edebilme
Konu anlatımı
Ekonomik Faaliyetler ve Coğrafi Faktörler: Giriş
Doğal Faktörler
Beşeri Faktörler
Ekonomik Faaliyet Türleri ve Coğrafi Bağlantılar
İşletme Kuruluş Yeri Seçimi: Coğrafi Faktorlerin Birlikte Değerlendirilis
Üretim, Dağitim ve Tüketim Süreçlerinde Coğrafi Faktorlerin Rolü
Sik Karıştırılanlar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Doğal faktör
- İklim, topoğrafya, toprak, su kaynakları, bitki örtüsü gibi insanın kontrolu dışındaki coğrafi etkenler.
- Beşeri faktör
- Nüfus, is gücü, sermaye, teknoloji, ulaşım, pazar gibi insanların toplumsal ve ekonomik etkinlikleriyle şekillenen etkenler.
- Topoğrafya
- Yer şekillerinin genel görünümü; dağların, ovaların, platonların ve vadilerin dağılis biçimi.
- Ham madde
- Sanayi üretiminde işlenerek ürüne dönüştürülen doğal kaynak (maden, petrol, tarım ürünü vb.).
- Üretim
- Doğal kaynakların ve ham maddenin insanların ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hızmetlere dönüştürülmesi süreci.
- Dağitim
- Üretilen mal ve hizmetlerin üretim noktasindan tüketim noktasina ulaştırılması süreci.
- Tüketim
- Uretilmis mal ve hizmetlerin ihtiyaçları karşılamak için kullanılması ya da satılması.
- Sermaye
- Ekonomik faaliyetlerin yurltulabilmesi için gerekli olan mali kaynak ve yatırım araçları.
- Aluvyal toprak
- Akarsu biriktirmesiyle oluşan, mineral bakımından zengin ve tarıma çok elverişli verimli toprak.
Örnek soru
Karadeniz Bölgesi'nde cay tarıminin yoğunlaşması aşağıdaki coğrafi faktörlerden hangisiyle en çok ilişkilidir?
- Bölgenin deniz seviyesine yakın olması
- Yil boyunca yağışlı ve ılıman iklim koşulları
- Bölgedeki nüfus yoğunluğunun yüksek olması
- Karadeniz'deki balıkçılık faaliyetleri
- Bölgedeki sanayi tesislerinin çoklugünün pazara yakınlık sağlaması
Doğru cevap: B
Çözüm
Cay bitkisi bol yağış alan, ılıman ve nemli iklim koşullarına ihtiyaç duyar. Karadeniz Bölgesi'nin yil boyunca yağış alması ve kislarının ilic olması çayın bu bölgede yetişmesini sağlar. Deniz seviyesine yakınlık tek basina belirleyici değildir; nüfus yoğunluğu ve sanayi tesisleri ise çayın yetişmesinin değil, islenip pazarlanmasının koşullarından olabilir. Çayın üretim yerini belirleyen temel faktör iklimdir.