9. Sınıf Coğrafya · 2. Ünite: Mekânsal Bilgi Teknolojileri
Harita Türleri, İzohipsler ve Harita Oluşturma
Haritalar yalnızca yol bulmak için değil, farklı coğrafi verileri görsellesitrmek için de kullanılır. Tematik haritalar nüfus yoğunluğundan sıcaklık dağılisina kadar pek çok veriyi harita üzerinde gösterir. Izohipsler ise yeryüzü şekillerini iki boyutlu bir kâğıda aktarmanin en etkili yoludur. Bu derste farklı tematik harita türlerini taniyacak, izohips egrileriyle yer şekillerini okuyup profil çıkaracak ve bir haritanın sıfırdan nasıl olustüruldugünü öğreneceksin.
Kazanımlar
- COĞ.9.2.1. Tematik harita türlerini (korokromatik, koroplet, izoplet, noktalama, oransal, akış) tanimlayabilme ve her birinden coğrafi çıkarım yapabilme
- COĞ.9.2.1. Izohips egrileriyle yeryüzü şekillerini (dağı, ovayi, vadiyi, sırt, boyun) ayirt edebilme ve topografik profil çıkartabilme
- COĞ.9.2.1. Dilsiz harita üzerinden amac-veri-sembol seçerek harita oluşturma aşamalarını uygulayabilme
Konu anlatımı
Tematik Haritalar: Verileri Görsellesitirmenin Yolları
Izohipsler ve Yeryüzü Şekillerinin Okunması
Topografik Profil Çıkarma
Harita Oluşturma Aşamalari
Çözümlü Örnekler
Sik Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Tematik harita
- Belirli bir konuyu (tema) görsellesitirmek için oluşturulmuş özel amaçlı harita.
- Korokromatik harita
- Alanları nitel (kategorik) özelliklere gore farklı renklerle gösteren tematik harita türü.
- Koroplet harita
- İdari birimleri nicel bir değişkenin büyüklüğüne gore açıktan koyuya renk tonlariyla boyayan harita türü.
- Izoplet harita
- Ayni değerdeki noktaların birleştirilmesiyle oluşan eğriler içeren harita türü (izoterm, izobar, izohiyet gibi).
- Izohips
- Deniz seviyesinden ayni yükseklikte olan noktaların birleştirilmesiyle elde edilen kapalı egri (esyükselti eğrisi).
- Equidistans
- İki ardışık izohips arasındaki sabit yükseklik farki.
- Profil
- İki nokta arasındaki yükseklik değişiminin yandan görünüşünü veren grafik.
- Noktalama haritası
- Her noktanın belirli bir miktari temsil ettiği, yoğunluğun dağılis gösterdiği tematik harita türü.
- Oransal harita
- Sembol büyüklüğünün verinin büyüklüğü ile orantili oldugu harita türü.
- Akış haritası
- Hareket ve yönü ok veya çizgilerle gösteren harita türü; kalınlık akışın büyüklüğünü temsil eder.
- Lejant
- Harita üzerindeki sembol, renk ve isretlerin anlamlarını açıklayan harita anahtari.
Örnek soru
Bir haritada Türkiye'nin illeri farklı renk tonlariyla boyanmis ve koyu tonlar yüksek nüfus yoğunluğunu, açık tonlar düşük nüfus yoğunluğunu göstermektedir.
Bu harita aşağıdaki tematik harita türlerinden hangisine örnektir?
- Korokromatik harita
- Noktalama haritası
- Akış haritası
- Koroplet harita
- Oransal harita
Doğru cevap: D
Çözüm
İdari birimlerin (il, ilçe, ülke) bir nicel değişkene gore açıktan koyuya renk tonlariyla boyanması koroplet haritanın tanımdır. Korokromatik haritada renkler kategorik (nitel) farkları gösterir, ton farklılaşması yoktur. Koroplet haritada ise ayni rengin farklı tonlari kullanılarak büyüklük siralasması yapılır.