9. Sınıf Coğrafya · 2. Ünite: Mekânsal Bilgi Teknolojileri
Türkiye’nin Coğrafi Konumu
Türkiye, uc kitanin (Asya, Avrupa, Afrika) birbirine en çok yaklaştığı noktada yer alan, stratejik öneme sahip bir ülkedir. Bu derste Türkiye'nin mutlak ve göreceli konum özelliklerini, bu konumun iklimden ticarete uzanan sonuçlarını, Türkiye'nin jeopolitik önemini, Mavi Vatan ve Gok Vatan kavramlarını ogrenecek; konumun sağladığı fırsatları ve riskleri GZFT analizi çerçevesinde özetleyebileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.9.2.2. Türkiye'nin mutlak konumunu (enlem-boylam araligi, yarım küre, dilim) belirler.
- COĞ.9.2.2. Türkiye'nin göreceli konumunu (komşular, denizler, bogaz ve geçişler) açıklar.
- COĞ.9.2.2. Mutlak ve göreceli konumun iklim, tarım, ticaret ve ulaşım üzerindeki sonuçlarını özetler.
- COĞ.9.2.2. Türkiye'nin jeopolitik önemini, Mavi Vatan ve Gok Vatan kavramlarını açıklar.
- COĞ.9.2.2. Türkiye'nin konum özelliklerini harita üzerinde görsellestirerek yorumlar.
Konu anlatımı
Konum Kavramları: Mutlak ve Goreceli Konum
Türkiye'nin Mutlak Konumu
Türkiye'nin Goreceli Konumu
Türkiye'nin Jeopolitik Önemi
Mavi Vatan ve Gok Vatan
Konumun Önemi: GZFT Analizi
Sik Karıştırılan Kavramlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Anahtar terimler
- Mutlak konum
- Bir yerin paralel (enlem) ve meridyen (boylam) derecelerine gore belirlenen, değişmeyen matematik konumudur.
- Goreceli konum
- Bir yerin çevresindeki kıtalar, denizler, komşular ve ticaret yollarıyla olan ilişkisine gore tanımlanan konumudur.
- Jeopolitik
- Bir ülkenin coğrafi konumunun siyasi, ekonomik, askeri ve kültürel açılardan uluslararası ilişkilere etkisini inceleyen kavramdır.
- Mavi Vatan
- Türkiye'nin Akdeniz, Ege ve Karadeniz'deki kıta sahanlığı ve munhasir ekonomik bölge haklarının tümünü ifade eden stratejik kavramdır.
- Gok Vatan
- Türkiye'nin kara ve deniz yetki alanları üzerindeki ulusal hava sahasini tanımlayan kavramdır.
- Munhasir Ekonomik Bölge (MEB)
- Kıyıdan itibaren 200 deniz miline kadar uzanan, devletin deniz dibi kaynakları ve balıkçılık haklarına sahip oldugu deniz alanıdır.
- Kıta sahanlığı
- Kıyıdan denize doğru uzanan, genellikle 200 m derinliğe kadar devam eden sig deniz tabanı alanıdır; doğaraynaklarını işletme hakkı kıyı devletine aittir.
- Montreux Boğazlar Sözleşmesi
- 1936'da imzalanan, Türk Boğazları'ndan geçiş rejimini düzenleyen ve Türkiye'ye bogazlar üzerinde egemenlik hakkı tanıyan uluslararası anlaşmadır.
- Enerji koridoru
- Enerji kaynakları zengini ülkeler ile tüketici ülkeler arasında boru hatları ve taşıma guzergahlari sağlayan geçiş ülkesinin konumudur.
- GZFT analizi
- Güçlü yanlar, zayif yanlar, fırsatlar ve tehditler olmak üzere dort boyutta bir konunun sistematik olarak değerlendirilmesidir.
Örnek soru
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Türkiye'nin mutlak konumuna ait bir bilgidir?
- Asya ile Avrupa arasında köprrü görevi görmesi
- Uc denizle çevrili olması
- 36-42 derece kuzey enlemleri arasında yer alması
- Sekiz ülkeye kara sınırıyla komşu olması
- Ortadoğu petrolunun Avrupa'ya taşındığı guzergahta bulunması
Doğru cevap: C
Çözüm
Mutlak konum, enlem ve boylam değerleriyle ifade edilen matematik konumdur. "36-42 derece kuzey enlemleri arasında yer alması" bir koordinat bilgisi olduğundan mutlak konuma aittir. Diğer seçeneklerin hepsi Türkiye'nin çevresiyle ilişkisini anlattığı için göreceli konum özellikleridir.