9. Sınıf Coğrafya · 4. Ünite: Beşerî Sistemler ve Süreçler
Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunluğu
Dünya üzerinde yaklasik 8 milyar insan yaşamaktadir; ancak bu nüfus yeryüzüne esit dağılmamistir. Bazı bölgeler yoğun nüfuslanirken bazi bölgeler neredeyse bos kalmıştır. Bu derste nüfusun dağılisini etkileyen doğal ve beşeri faktörleri, Dünya ve Türkiye'deki yoğun ve seyrek nüfuslu bölgeleri, aritmetik ve fizyolojik nüfus yoğunluğu kavramlarını ogrenecek ve haritalar üzerinden çıkarimda bulunabileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.9.4.2. Dünya ve Türkiye'deki nüfusun dağılisini etkileyen doğal faktörleri (iklim, yer şekilleri, su kaynakları, toprak) haritalar üzerinden ilişkilendirir.
- COĞ.9.4.2. Nüfusun dağılisini etkileyen beşeri faktörleri (ekonomik faaliyetler, ulaşım, sanayileşme, tarihi süreçler) açıklar.
- COĞ.9.4.2. Dünya'da ve Türkiye'de nüfus yoğunluğunun fazla ve az oldugu alanları haritalar üzerinden belirler ve nedenlerini yorumlar.
- COĞ.9.4.2. Aritmetik ve fizyolojik nüfus yoğunluğunu hesaplar ve iki kavram arasındaki farki açıklar.
Konu anlatımı
Nüfus Neden Her Yere Esit Dağilmamistir?
Doğal Faktörler
Beşeri Faktörler
Dünya'da Nüfusun Dağilisi
Türkiye'de Nüfusun Dağilisi
Nüfus Yoğunluğu: Aritmetik ve Fizyolojik
Sik Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Nüfus Dağilisi
- Nüfusun yeryüzünde veya bir ülke içinde bölgeler arasında oransal olarak nasıl yer aldığı; yoğun ve seyrek nüfuslu alanlar arasındaki fark.
- Nüfus Yoğunluğu
- Belirli bir alandaki birim alana düşen kişi sayısı. Genellikle kişi/km² olarak ifade edilir.
- Aritmetik Nüfus Yoğunluğu
- Toplam nüfusun toplam yuzölçümune bölünmesiyle elde edilen yoğunluk değeri. Ülke geneli için ortalama bir değer verir.
- Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu
- Toplam nüfusun yalnızca tarım yapılabilir alana bölünmesiyle hesaplanan yoğunluk. Gıda güvenliği ve tarım basıncını değerlendirir.
- Ekumene
- İnsanların sürekli yerleştiği, yaşadığı ve ekonomik faaliyette bulunduğu alanlar. Yeryüzünun yaklasik üçte ikisi ekumene dışındadır.
- Anekumene
- İklim, yer şekilleri veya diger doğal koşullar nedeniyle sürekli yerleşime uygun olmayan bölgeler (coller, kutup bölgeleri, yoğun ormanlar, yüksek dağlar).
- Kentleşme
- Kırsal alanlardan şehirlere göçle nüfusun kentlerde yoğunlaşması süreci. Nüfus dağılisini beşeri faktörlerle değiştiren önemli etkenlerden biridir.
- Gıda Güvenliği
- Bir toplumun tüm bireylerinin yeterli, güvenilir ve besleyici gıdaya erisebilmesi durumudur. Fizyolojik nüfus yoğunluğu bu kavramı değerlendirir.
Örnek soru
Aşağıdaki ifadelerden hangisi nüfusun dağılisini etkileyen doğal faktörler arasında yer alir?
I. İklim koşulları
II. Sanayileşme düzeyi
III. Su kaynaklarının varlığı
IV. Ulaşım ağları
- Yalnız II
- I ve III
- II ve IV
- I, II ve III
- I, III ve IV
Doğru cevap: B
Çözüm
İklim koşulları (I) ve su kaynaklarının varlığı (III) doğal faktorlerdir. Sanayileşme düzeyi (II) ve ulaşım ağları (IV) ise beşeri faktorlerdir. Doğal faktörler insandan bagimsiz olarak var olan fiziki koşullardır; beşeri faktörler ise insanın ekonomik, teknolojik ve toplumsal etkinlikleriyle ilgilidir. Doğru cevap B şıkkıdır (I ve III). D şıkkı sanayılesmeyi de doğal faktör sayanın hatasıdır.