9. Sınıf Coğrafya · 4. Ünite: Beşerî Sistemler ve Süreçler
Nüfus Hareketleri (Göç)
İnsanlık tarihi boyunca insanlar daha iyi yaşam koşulları arayışıyla bir yerden başka bir yere tasindlar. Bu yer değiştirme hareketine goc denir. Bu konuda göçün ne olduğunu, türlerini, nedenlerini ve sonuçlarını ogrenecek; Türkiye ve dünya üzerindeki goc hareketlerini haritalar üzerinden değerlendirip itici ve çekici faktörleri çözümleyebileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.9.4.2. Dünya ve Türkiye'deki nüfusun dağılisini ve hareketlerini etkileyen faktörler hakkinda haritalar üzerinden çıkarimda bulunabilme
- COĞ.9.4.2.a Göçün tanımı, türlerini (ic/dis, gonullu/zorunlu, mevsimlik/sürekli/gecici) ve nedenlerini açıklar.
- COĞ.9.4.2.b İtici ve çekici faktörleri ayirt ederek goc olgusunu neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendirir.
- COĞ.9.4.2.c Türkiye'de yaşanan goc hareketlerinin (kirdan kente, bölgeler arası, dışarıdan gelen göçler) neden ve sonuçlarını harita ve verilerle analiz eder.
- COĞ.9.4.2.d Beyin göçü, mülteci sorunu ve uluslararası goc kavramlarını güncel örneklerle ilişkilendirir.
Konu anlatımı
Goc Kavrami ve Temel Tanımları
Goc Türleri
Göçün Nedenleri: İtici ve Çekici Faktörler
Türkiye'de Goc Hareketleri
Göçün Sonuçları
Dünya'da Goc Hareketleri
Sik Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Goc
- İnsanların yaşadıkları yeri bırakarak geçici veya kalıcı olarak başka bir yere taşınması hareketi.
- Ic goc
- Ülke sınırları içinde bir bölgeden başka bir bölgeye yapılan goc. Ülke nüfusunu değiştirmez, nüfus dağılisini değiştirir.
- Dis goc
- Bir ülkeden başka bir ülkeye yapılan goc. Goc veren ülkenin nüfusu azalir, goc alan ülkenin nüfusu artar.
- İtici faktör
- İnsanları bulundukları yerden ayrilmaya zorlayan olumsuz koşullar: işsizlik, savaş, doğal afet, eğitim yetersizliği gibi.
- Çekici faktör
- İnsanları başka bir yere çekmesine neden olan olumlu koşullar: is imkânı, eğitim fırsatları, güvenli yaşam ortami gibi.
- Beyin göçü
- Yüksek egitimli ve nitelikli bireylerin daha iyi is ve araştırma olanakları için yurt dışına goc etmesi.
- Mülteci
- Savaş, zulüm veya şiddet nedeniyle ülkesini terk etmek zorunda kalan ve başka bir ülkeye sığınan kişi.
- Mevsimlik goc
- Belirli mevsimlerde tarımsal veya turizm amaçlı olarak geçici sureligine yapılan yer değiştirme hareketi.
- Net goc
- Bir bölgeye gelen goc ile o bölgeden giden goc arasındaki fark. Pozitifse bölge goc almış, negatifse goc vermiştir.
- Kitle göçü
- Büyük insan gruplarının topluca goc etmesi. Genellikle siyasi veya doğal felaket nedenlidir (orn. 1989 Bulgaristan Türkleri göçü).
- Tersine goc
- Büyükşehirlerden kırsal alanlara veya küçük şehirlere doğru gerçekleşen goc hareketi.
- İklim gocmeni
- İklim değişikliği (kuraklık, sel, deniz seviyesi yükselmesi) nedeniyle yaşanabilir alanların daralmasıyla yer değiştirmek zorunda kalan kişi.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi göçün tanımı için en doğru ifadedir?
- İnsanların yaşadıkları yeri bırakarak geçici veya kalıcı olarak başka bir yere taşınması
- Nüfus artış hızının yükselmesi sonucu şehirlerin büyümesi
- Bir ülkedeki doğum ve ölüm oranlarının dengelenmesi
- İnsanların ayni şehir içinde ev değiştirmesi
- Bir bölgenin nüfus yoğunluğunun artması
Doğru cevap: A
Çözüm
1. Goc, insanların yaşadıkları yeri bırakarak geçici veya kalıcı olarak başka bir yere taşınması hareketine denir.
2. Bu tanimdaki önemli noktalar: yer değiştirme, geçici veya kalıcı olabilmesi, bireysel veya kitlesel olabilmesi.
3. Doğru cevap A şıkkıdır.
4. D şıkkı şehir ici yer değiştirmeyi tanimlar ve bu goc kapsamında değerlendirilmez. Diğer şıklar göçün tanımı değil, sonuçlarıdır.