9. Sınıf Fizik · 1. Ünite: Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi
Fizik Bilimine Yön Verenler
Fizik bilimi bugünkü hâline bir günde gelmedi; farklı çağlarda yaşamış bilim insanları merakları, çalışma biçimleri ve buluşlarıyla ona yön verdi. Bu konuda İbnülheysem, Hazini, Isaac Newton ve Albert Einstein gibi bilim insanlarını üç açıdan inceleyeceksin: bilime nasıl baktılar, nasıl çalıştılar ve çalışmaları bilime ne kazandırdı. Sonra bu incelemelerden çıkarım yapıp çıkarımlarını değerlendireceksin.
Kazanımlar
- FİZ.9.1.3. İbnülheysem, Hazini, Newton, Einstein gibi bilim insanlarının bilime bakış açılarını inceler.
- FİZ.9.1.3. Bilim insanlarının çalışma biçimlerini ve çalışmalarının bilime etkilerini ayırt eder.
- FİZ.9.1.3. Bilim insanlarının deneyimlerine dayanarak çıkarım yapar.
- FİZ.9.1.3. Ulaşılan çıkarımların verilerle desteklenip desteklenmediğini değerlendirir.
Konu anlatımı
Bilim İnsanlarının Deneyimlerine Neden Bakarız?
İbnülheysem: Deneyle Sınayan Optik Bilgini
Hazini: Hassas Ölçüm ve Terazi
Newton: Matematik, Gözlem ve Yasalar
Einstein: Düşünce Deneyleri ve Yeni Fizik
Diğer Örnekler: Galileo ve Marie Curie
Karşılaştırma Tablosu
Çıkarım Yapma ve Çıkarımı Değerlendirme
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Bakış açısı
- Bir bilim insanının bilime nasıl baktığı, neyi önemsediği.
- Çalışma biçimi
- Bilim insanının kullandığı yöntem, alet ve izlediği yol.
- Bilime etkisi
- Bir çalışmanın bilime ve sonraki bilim insanlarına kazandırdığı katkı.
- Çıkarım
- Verilen bilgiden mantıkla bir sonuca ulaşma.
- Düşünce deneyi
- Gerçekleştirilmesi zor bir durumun zihinde kurulup sonuçlarının incelenmesi.
- İbnülheysem
- Optik Kitabı'nın yazarı; ışığı deneylerle inceleyen bilim insanı.
- Hazini
- Hassas terazi kullanıp özgül ağırlık ölçümleri yapan bilim insanı.
- Principia
- Newton'un hareket ve kütle çekim yasalarını içeren eseri (1687).
Örnek soru
İbnülheysem, karanlık bir odanın duvarındaki küçük delikten giren ışığı gözlemleyerek ışığın nasıl yayıldığını incelemiştir.
Bu bilgi, İbnülheysem'in aşağıdakilerden hangisini anlatır?
- Bilime etkisini: Optik Kitabı'nın Latinceye çevrilmesini
- Çalışma biçimini: Düşüncesini deneyle sınamasını
- Bakış açısını: Işığın göze gelmediğini düşünmesini
- Bilime etkisini: Kütle çekim yasasını bulmasını
- Çalışma biçimini: Düşünce deneyiyle sonuca ulaşmasını
Doğru cevap: B
Çözüm
1. "Karanlık odada gözlem yapmak" bilim insanının nasıl çalıştığını gösterir.
2. Bu bir deneydir; yani İbnülheysem düşüncesini deneyle sınamaktadır.
3. Optik Kitabı'nın çevrilmesi bilime etkiyi, kütle çekim yasası ise Newton'u anlatır.
Cevap B. Işığın göze gelmediği görüşü de yanlıştır; İbnülheysem ışığın cisimden göze geldiğini savunmuştur.