9. Sınıf Kimya · 2. Ünite: Etkileşimler · Etkileşimden Maddeye
Viskozite
Bal ile su aynı eğimli yüzeyden akar mı? Bal çok daha yavaş akar çünkü "viskozitesi" — yani akışa karşı direnci — sudakinden çok daha yüksektir. Viskozite, bir sıvının molekülleri arasındaki çekim kuvvetlerinin akışa ne kadar engel olduğunu gösterir. Bu konuda farklı sıvıların viskozitelerini karşılaştıracak, moleküller arası etkileşimlerin ve sıcaklığın viskoziteye etkisini keşfedeceksin.
Kazanımlar
- KİM.9.2.11. Viskoziteyi sıvıların akmaya karşı gösterdiği iç sürtünme olarak tanımlar ve günlük yaşamdan örnekler verir.
- KİM.9.2.11. Farklı saf sıvıların viskozitelerini, moleküller arası etkileşim türleri ve güçleri ile ilişkilendirir.
- KİM.9.2.11. Sıcaklık artışının sıvıların viskozitesini azalttığını deneysel verilerden çıkarım yaparak açıklar.
- KİM.9.2.11. Sıvıları akışkanlıklarına göre sıralar ve bu sıralamayı moleküller arası etkileşimlerle gerekçelendirir.
Konu anlatımı
Akışa Karşı Direnç: Viskozite Nedir?
Viskoziteyi Etkileyen Faktör: Moleküller Arası Etkileşimler
Viskoziteyi Etkileyen Faktör: Sıcaklık
Çözümlü Örnekler
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Özet ve Bağlantılar
Anahtar terimler
- Viskozite
- Bir sıvının akışa karşı gösterdiği iç sürtünme kuvveti; moleküller arası etkileşim gücü arttıkça artar.
- Akışkanlık
- Viskozite ile ters orantılı kavram; viskozitesi düşük sıvılar daha akışkandır.
- Hidrojen bağı
- O–H, N–H veya F–H bağı içeren moleküller arasında oluşan güçlü dipol–dipol etkileşimi; viskoziteyi belirgin şekilde artırır.
- London (dağılma) kuvveti
- Tüm moleküllerde bulunan, anlık dipollerin yol açtığı zayıf çekim kuvveti; molekül kütlesi ve yüzey alanı arttıkça güçlenir.
- Dipol–dipol etkileşimi
- Polar moleküllerde kalıcı dipollerin birbirini çekmesiyle oluşan kuvvet.
- Moleküller arası etkileşim
- Farklı moleküller arasındaki çekim kuvvetlerinin genel adı; London, dipol–dipol ve hidrojen bağını kapsar.
- Kinetik enerji
- Hareket enerjisi; sıcaklık arttıkça moleküllerin kinetik enerjisi artar ve moleküller arası etkileşimleri daha kolay yener.
Örnek soru
Viskozite kavramı için en doğru tanım aşağıdakilerden hangisidir?
- Bir sıvının birim hacimdeki kütlesi
- Sıvı yüzeyindeki moleküllerin içeri doğru çekilme eğilimi
- Bir sıvının buharlaşma hızını belirleyen özellik
- Bir sıvının akışa karşı gösterdiği iç sürtünme kuvveti
- Sıvı moleküllerinin ortalama kinetik enerjisi
Doğru cevap: D
Çözüm
Viskozite, bir sıvının akışa karşı gösterdiği iç sürtünme kuvvetidir. Moleküller birbiri üzerinden kayarken aralarındaki çekim kuvvetleri bu harekete direnç gösterir.
A şıkkı yoğunluğun, B şıkkı yüzey geriliminin, C şıkkı buhar basıncının tanımıdır.