9. Sınıf Tarih · 3. Ünite: Orta Çağ Medeniyetleri
İslam Medeniyetinde Bilim, Kültür ve Sanat
Orta Çağ’da Bağdat, Kurtuba, Kahire ve Buhara gibi şehirler dünyanın en canlı bilim ve sanat merkezleriydi. Bu konuda İslam medeniyet havzasının bilim insanlarını, eserlerini, kültürel özelliklerini ve sanat-mimari örneklerini tanıyacak, altın çağın insanlığa katkılarını değerlendireceksin. Ayrıca farklı kaynaklardan bilgi toplamayı, kaynakların sınırlılığını sorgulamayı ve kanıta dayalı bir araştırma ürünü paylaşmayı öğreneceksin.
Kazanımlar
- TAR.9.3.4.a. Araştırma sorusuna uygun kaynaklar belirleyerek İslam medeniyetinin bilim, kültür ve sanat alanlarına ilişkin bilgi toplar.
- TAR.9.3.4.b. Belirlediği kaynakları (yazma eser, sikke, minyatür, mimari yapı, ikincil kitap) inceleyerek bilim insanları, eserleri ve katkıları hakkında bilgileri tespit eder.
- TAR.9.3.4.c. Kullanacağı kaynakların sınırlılığını (yazarın konumu, kopya ve çeviri, kayıp eserler) sorgular.
- TAR.9.3.4.ç. Kaynaklardan seçtiği bilgileri olgu ve yorum ayrımıyla yorumlar; altın çağın gelişmelerinin nedenlerini açıklar.
- TAR.9.3.4.d. Kanıtlara dayanarak oluşturduğu araştırmasını (poster, sunum, kısa rapor) kaynakça vererek paylaşır.
Konu anlatımı
Altın Çağ: Neden Bu Dönem, Neden Burada?
Bilim Merkezleri ve Kurumları
Bilim İnsanları ve Eserleri
Kültürel Özellikler
Sanat ve Mimari
Altın Çağın İnsanlığa Katkıları
Araştırma Süreci: Kaynak, Sınırlılık, Kanıt ve Paylaşım
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Beytülhikme
- Abbasi döneminde Bağdat’ta kurulan, çeviri ve araştırma yapılan kütüphane ve bilim merkezi.
- Çeviri hareketi
- Yunanca, Süryanice, Sanskritçe ve Farsça bilim eserlerinin Arapçaya çevrilmesi süreci.
- Medrese
- İslam dünyasında düzenli dinî ve ilmî eğitim veren okul.
- Rasathane
- Gök cisimlerinin gözlemlendiği ve takvim hesaplarının yapıldığı bilim merkezi.
- Bîmâristan
- Tedavi ve tıp eğitiminin birlikte yapıldığı Orta Çağ İslam hastanesi.
- Algoritma
- Bir problemi çözmek için izlenen adım adım yöntem; sözcük Harezmî’nin adından türemiştir.
- Camera obscura (karanlık oda)
- Işığın doğrusal yayıldığını gösteren, İbnü’l-Heysem’in incelediği deney düzeneği.
- Hat
- Yazıyı güzel yazma sanatı; Kûfî ve sülüs gibi türleri vardır.
- Minyatür
- Kitapları resimleyen küçük boyutlu resim sanatı.
- Birincil kaynak
- Olayın yaşandığı dönemde ve olayla doğrudan ilişkili kişi ya da kurum tarafından üretilen kaynak.
Örnek soru
Abbasi döneminde Bağdat’ta Yunanca, Süryanice ve Sanskritçe bilim eserlerinin Arapçaya çevrildiği ve araştırmaların yürütüldüğü kütüphane ve bilim merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
- Nizamiye Medresesi
- El-Ezher
- Bîmâristan
- Beytülhikme
- Meraga Rasathanesi
Doğru cevap: D
Çözüm
1. Çeviri hareketinin merkezi, Harun Reşid ve özellikle Memun döneminde gelişen Beytülhikme’dir.
2. Nizamiye Medreseleri 11. yüzyılda Selçuklu veziri Nizamülmülk tarafından, El-Ezher Kahire’de Fatımiler tarafından kurulmuştur; bîmâristan hastane, rasathane ise gözlem merkezidir.
Doğru cevap: Beytülhikme.