9. Sınıf Tarih · 1. Ünite: Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih
Tarih Öğrenmenin Bireye ve Topluma Faydaları
Hiç hatırlamadığın bir sabaha uyandığını düşün: kim olduğunu, nerede yaşadığını, çevrendekilerle nasıl bir bağın olduğunu bilmiyorsun. Toplumlar için de durum aynıdır; geçmişini bilmeyen bir topluluk kim olduğunu, neyi neden yaptığını ve nereye gideceğini sorgulayamaz. Bu konuda tarih öğrenmenin bireye ve topluma sağladığı faydaları kaynaklardan inceleyecek, kaynakları bağlamından koparmadan özetleyecek ve faydaları kendi cümlelerinle açıklayacaksın.
Kazanımlar
- TAR.9.1.1. Tarih öğrenmenin bireye sağladığı faydaları (kimlik ve aidiyet, eleştirel düşünme, empati, bilgi okuryazarlığı) örnekleriyle sıralar.
- TAR.9.1.1. Tarih öğrenmenin topluma sağladığı faydaları (ortak hafıza, birlikte yaşama bilinci, vatanseverlik, kültürel mirasın korunması) kaynaklardan belirler.
- TAR.9.1.1. Bir kaynağı yazarı, tarihi ve amacıyla birlikte değerlendirerek ana düşüncesini bağlamından kopmadan özetler.
- TAR.9.1.1. İncelediği kaynaktaki faydaya ilişkin düşünceyi kendi cümleleriyle, bir örnekle destekleyerek açıklar.
- TAR.9.1.1. "Tarih yalnızca ezberdir" gibi bir iddiayı kanıtlarla tartarak değerlendirir.
Konu anlatımı
Geçmişsiz Bir Dünya: Neden Tarih?
Tarih Öğrenmenin Bireye Faydaları
Tarih Öğrenmenin Topluma Faydaları
Kaynaktan Öğrenmek: Bağlamından Koparmadan Özetleme
Çözümlü Örnekler
Simülasyonda Dene: İddiayı Kanıtla Sına
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Özet ve Bağlantılar
Anahtar terimler
- Tarih
- İnsanların geçmişte yaşadığı olay ve süreçleri zaman ve mekân belirterek, neden-sonuç ilişkisi içinde, kaynaklara dayanarak inceleyen bilim.
- Aidiyet
- Bireyin kendini bir aileye, topluluğa ya da millete ait hissetmesi; kimlik duygusunun parçası.
- Ortak hafıza
- Bir toplumun birlikte yaşadığı olaylarla ve bunların anlamıyla oluşan, kuşaktan kuşağa aktarılan bellek.
- Tarihsel empati
- Geçmişteki insanların koşullarını, imkânlarını ve inançlarını bilerek onların davranışlarını anlamaya çalışma; onaylamak anlamına gelmez.
- Bilgi okuryazarlığı
- Bir bilginin kaynağını, amacını ve güvenilirliğini sorgulayarak değerlendirebilme becerisi.
- Kültürel miras
- Geçmişten bugüne ulaşan yapılar, belgeler, eserler, gelenekler ve sözlü kültür ürünlerinin tümü.
- Vatanseverlik
- Ortak geçmişi bilerek vatana, millete ve ortak değerlere bilinçle bağlanma.
- Bağlam
- Bir kaynağın yazıldığı dönem, yazarın konumu ve amacı gibi anlamı belirleyen çevre koşulları.
Örnek soru
Bir öğrenci sosyal medyada gördüğü tarihî bir iddiayı paylaşmadan önce şunları araştırıyor: Bunu kim yazmış? Hangi kaynağa dayanıyor? Başka kaynaklar da aynı şeyi söylüyor mu?
Bu davranış, tarih öğrenmenin bireye sağladığı hangi faydanın sonucudur?
- Ailesinin geçmişiyle bağ kurarak aidiyet duygusu geliştirmesi
- Eleştirel düşünme ve bilgi okuryazarlığı kazanması
- Toplumda ortak hafızanın oluşmasına katkı sağlaması
- Kültürel mirası korumaya yönelik gönüllü çalışması
- Millî bayramların anlamını öğrenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm
1. Öğrencinin sorduğu sorular (yazar kim, kaynak ne, başka kaynaklar ne diyor) kaynağı sorgulama alışkanlığıdır.
2. Bu alışkanlık tarih becerisinin bireye kazandırdığı eleştirel düşünme ve bilgi okuryazarlığıdır.
3. A şıkkı kimlik ve aidiyetle, C ve D şıkları ise toplumsal faydalarla ilgilidir; davranışın konusu kaynak değerlendirmedir.
Doğru cevap: B. En güçlü çeldirici A'dır; ama öğrenci geçmişiyle bağ kurmuyor, bilgiyi sınıyor.