10. Sınıf Biyoloji · 2. Ünite: Ekoloji
Ekolojik Sürdürülebilirlik ve Onu Kısıtlayan Durumlar
Doğal kaynakları ve ekosistemleri bugün nasıl kullanırsak, gelecek kuşaklar da onlardan yararlanabilir mi? Ekolojik sürdürülebilirlik bu sorunun cevabını arar. Bu konuda yenilenebilen ve yenilenemeyen doğal kaynakları ayırt edecek, sürdürülebilirliği kısıtlayan sorunları (habitat kaybı, kirlilik, iklim değişikliği, ötrofikasyon, erozyon, orman yangınları, müsilaj, biyoçeşitlilik kaybı) çevrende gözleyerek tahminlerde bulunacaksın.
Kazanımlar
- BİY.10.2.5.a-b. Ekolojik sürdürülebilirliğin önemini inceler ve bağlamdan kopmadan başka biçimde ifade eder.
- BİY.10.2.5.c. Ekolojik sürdürülebilirliğin önemini anlamı değiştirmeden yeniden ifade eder; yenilenebilen ve yenilenemeyen kaynakları ayırt eder.
- BİY.10.2.6.a. Çevresinde sürdürülebilirliği kısıtlayan durumları (habitat kaybı, kirlilik, iklim değişikliği, ötrofikasyon, erozyon, orman yangını, müsilaj) gözlem ve deneyimleriyle ilişkilendirir.
- BİY.10.2.6.b-c. Gözlemlerinden çıkarım yapar, sonuçlara ilişkin tahmin yürütür ve yargıda bulunur; biyoremediasyon örneklerini değerlendirir.
Konu anlatımı
Sürdürülebilirlik nedir, neden önemlidir?
Yenilenebilen ve yenilenemeyen doğal kaynaklar
Sürdürülebilirliği kısıtlayan durumlar 1: habitat kaybı ve kirlilik
Sürdürülebilirliği kısıtlayan durumlar 2: iklim değişikliği, ötrofikasyon, erozyon, yangın, müsilaj
Gözleme dayalı tahmin ve yargı
Biyoremediasyon
Sık yapılan hatalar
Anahtar terimler
- Ekolojik sürdürülebilirlik
- Ekosistemleri ve kaynakları yenilenme hızını aşmadan kullanıp gelecek kuşaklara aktarabilme.
- Yenilenebilen kaynak
- Kendini insan ömrü ölçeğinde yenileyebilen doğal kaynak (güneş, rüzgâr, orman…).
- Yenilenemeyen kaynak
- Çok uzun sürede oluşan ve kullanıldıkça tükenen kaynak (kömür, petrol…).
- Habitat parçalanması
- Yaşam alanının yol, yapılaşma gibi nedenlerle küçük parçalara bölünmesi.
- Ötrofikasyon
- Besin tuzlarının artmasıyla alg çoğalması ve suda oksijenin azalması.
- Erozyon
- Toprağın su ve rüzgârla aşınarak taşınması.
- İklim değişikliği
- Sera gazlarının artmasıyla küresel sıcaklık ve yağış koşullarının değişmesi.
- Müsilaj
- Denizde plankton ve bakteri salgılarının oluşturduğu yoğun jelimsi birikim.
- Biyoremediasyon
- Kirleticilerin canlılar yardımıyla giderilmesi.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi yenilenemeyen bir doğal kaynaktır?
- Rüzgâr enerjisi
- Petrol
- Güneş ışığı
- Akarsu
- Biyokütle
Doğru cevap: B
Çözüm
Petrol, milyonlarca yılda oluşan fosil bir yakıttır ve kullanıldıkça tükenir. Rüzgâr, güneş, akarsu ve biyokütle insan ömrü ölçeğinde kendini yenileyen kaynaklardır.