10. Sınıf Coğrafya · 6. Ünite: Afetler ve Sürdürülebilir Çevre
Afetlerle Mücadelede İyi Uygulama Örnekleri
Doğal afetler her ülkeyi tehdit eder; ancak bazi ülkeler afetlerin yıkıcı etkilerini önemli ölçüde azaltmayı basarmistir. Bu konuda farklı ülkelerin deprem, sel, kasirga ve tsunami gibi afetlere karşı geliştirdiği başarılı stratejileri inceleyecek, bu uygulamaların ortak özelliklerini keşfedecek ve Yeşil Vatan kavramı çerçevesinde çevre odaklı afet yönetimi yaklaşımlarını değerlendireceğiz.
Kazanımlar
- COĞ.10.6.1. Farklı ülkelerin afetlerle mücadelede uyguladığı başarılı örnekleri karşılaştırır ve sorgular.
- COĞ.10.6.1. Ülkelerin gelişmişlik düzeyi, coğrafi konumu ve deneyimi ile afet yönetimi başarısı arasındaki ilişkiyi değerlendirir.
- COĞ.10.6.1. Erken uyarı sistemleri, yapılaşma standartları, eğitim programları ve tahliye planlarının afet zararlarını azaltmadaki rolünü açıklar.
- COĞ.10.6.1. Yeşil Vatan kavramını ve çevre odaklı afet yönetimi yaklaşımlarını tanimlar.
Konu anlatımı
Afet Yönetiminin Temel İlkeleri
Japonya: Deprem ve Tsunami Yönetiminde Dünya Lideri
Hollanda: Sel ve Su Yönetiminde Örnek Ülke
Gelişmekte Olan Ülkelerde Başarılı Uygulamalar
Yeşil Vatan ve Çevre Odakli Afet Yönetimi
Ülkelerin Deneyimi ve Gelismislik Düzeyi ile Afet Yönetimi İlişkisi
Iyi Uygulamaların Ortak Özellikleri ve Karşılaştırma
Sik Karşılasilan Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Afet yönetimi
- Afetin öncesinde, sirasinda ve sonrasinda riskleri azaltmak, can ve mal kayıplarını en aza indirmek için yapılan planlama, koordinasyon ve uygulama faaliyetlerinin bütünü.
- Zarar azaltma (mitigasyon)
- Afet olmadan once riskleri en aza indirmek için alınan uzun vadeli yapısal ve yapısal olmayan önlemler.
- Erken uyarı sistemi
- Afet tehlikesini önceden algılayarak halkı zamanında bilgilendiren teknolojik ve organizasyonal mekânizma.
- Taban izolasyonü
- Bina temeli ile ust yapı arasina yerleştirilen esnek katmanlarla deprem enerjisinin binaya iletilmesini azaltan mühendislik tekniği.
- Yeşil Vatan
- Bir ülkenin ormanlar, su kaynakları, toprak ve biyolojik çeşitlilik gibi doğal varlıklarını koruma ve sürdürülebilir şekilde yönetme anlayışı.
- Delta Planı
- Hollanda'nin 1953 sel felaketi sonrasi başlatigi, deniz ve nehir başkınlarına karşı ülkeyi korumak için geliştirilen kapsamlı su mühendisliği projesi.
- AFAD
- Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı; Türkiye'de afet yönetiminin merkezi koordinasyonunu sağlayan kurum.
- Toplum tabanlı afet yönetimi
- Afet risklerinin azaltılmasında yerel toplulukların, gonullulerin ve sivil toplum kuruluslarının aktif katılımını esas alan yaklaşım.
Örnek soru
Japonya'da deprem sonrasi can kayıplarının diger deprem ülkelerine gore düşük kalması öncelikle aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- Japonya'da deprem büyüklükleri diger ülkelere gore daha küçüktür.
- Yapılasma standartları, erken uyarı sistemi ve toplumsal hazırlık bir bütün olarak işlediğinden
- Japonya nüfusu az oldugu için etkilenen kişi sayısı düşüktür.
- Depremler genellikle gece saatlerinde meydana gelmektedir.
- Japonya'nin coğrafi konumu depremlerin etkisini azaltmaktadir.
Doğru cevap: B
Çözüm
1. Japonya, Pasifik Ates Çemberi üzerinde yer alir ve çok büyük depremler yaşanır (2011 Tohoku: 9,0 büyüklük).
2. Depremlerin yıkıcı etkisini azaltan etken tek bir önlem değil, bütüncül afet yönetim sistemidir: sismik yönetmelikler (taban izolasyonü), erken uyarı (JMA sistemi) ve toplumsal hazırlık (yıllık tatbikatlar) birlikte çalışır.
3. A şıkkındaki gibi deprem büyüklüğü düşük değildir; aksine dünyanın en büyük depremleri Japonya'da yaşanmıştır.