10. Sınıf Coğrafya · 2. Ünite: Mekânsal Bilgi Teknolojileri
Mekânsal Verilerin Haritalara Aktarılması
Günlük hayatımızda kullandığımız navigasyon uygulamalarından deprem risk haritalarına kadar pek çok araç, mekânsal verilerin haritalara aktarılmasıyla oluşturulur. Bu konuda dijital küre ve uydu görüntülerinden nasıl veri toplandığını, bu verilerin nokta, çizgi ve alan olarak nasıl sınıflandırıldığını ve bir haritanın temel bileşenlerini öğreneceksiniz.
Kazanımlar
- COĞ.10.2.2. Dijital küre ve uydu görüntülerinden mekânsal veri toplar.
- Mekânsal verileri nokta, çizgi ve alan (vektör) veri türlerine göre sınıflandırır.
- Toplanan verileri altlık harita üzerine doğru biçimde işler.
- Harita bileşenlerini (başlık, lejant, ölçek, yön oku, koordinat bilgisi) eksiksiz oluşturur.
Konu anlatımı
Mekânsal Veri Nedir?
Mekânsal Veri Türleri: Nokta, Çizgi ve Alan
Veri Toplama Kaynakları
Altlık Harita ve Verilerin Haritaya İşlenmesi
Harita Bileşenleri
Uygulamalı Örnek: Mahalle Haritası Oluşturma
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Mekânsal veri
- Yeryüzündeki bir nesnenin konum, biçim ve nitelik bilgilerini birlikte içeren veri türü.
- Vektör veri
- Gerçek dünya nesnelerini nokta, çizgi ve alan gibi geometrik şekillerle temsil eden veri modeli.
- Raster veri
- Yeryüzünü eşit boyutlu piksel (hücre) ızgarasıyla temsil eden veri modeli; uydu görüntüleri bu türdendir.
- Altlık harita
- Üzerine yeni verilerin ekleneceği, koordinat ızgarası ve temel referans bilgilerini içeren temel harita.
- Lejant
- Haritadaki sembollerin, renklerin ve desenlerin ne anlama geldiğini açıklayan bileşen.
- Ölçek
- Haritadaki uzunlukların gerçek uzunluklara oranı; kesir (1/25.000) veya çizgi (grafik) ölçek olarak gösterilir.
- Dijital küre
- Uydu görüntülerinin küre biçiminde gösterildiği, konumları incelemeye yarayan yazılım (ör. Google Earth).
- Sembolleştirme
- Mekânsal verilerin haritada gösterilmesi için uygun simge, renk ve çizgi türlerinin belirlenmesi işlemi.
Örnek soru
Bir öğrenci Google Earth üzerinden mahallelerinin haritasını hazırlamak istemektedir. Mahalledeki okulun konumunu haritaya işlemeye karar vermiştir. Bu nesne için en uygun mekânsal veri türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Çizgi verisi
- Nokta verisi
- Alan verisi
- Raster verisi
- Tarama verisi
Doğru cevap: B
Çözüm
1. Okul gibi tek bir konumu temsil eden nesneler nokta verisi olarak gösterilir.
2. Nokta verisi, boyutsuz (0 boyutlu) olup yalnızca bir koordinat çiftiyle tanımlanır.
3. Çizgi verisi yollar ve nehirler, alan verisi ise göller ve parklar için kullanılır.
Cevap: Nokta verisi.