10. Sınıf Felsefe · 7. Ünite: Siyaset Felsefesi
Devletin Kökeni, İktidarın Kaynağı ve Meşruiyeti
Devlet yalnızca vardır diye mi kabul edilir, yoksa gerekçeli bir yapı mıdır? Düşünürler bu soruya insanın doğasını, güvenlik ihtiyacını ve birlikte yaşama zorunluluğunu temel alarak cevap vermiştir. Bu konuda devletin kökenine ve iktidarın dayanağına ilişkin görüşleri karşılaştırır, ikna edicilik ölçütleriyle değerlendirirsin.
Kazanımlar
- FEL.10.7.1.b. Düzen ihtiyacı, güvenlik ve birlikte yaşama zorunluluğunu devletin ortaya çıkışının gerekçeleri olarak açıklar.
- FEL.10.7.1.b. İktidarın dayandığı temelleri (sözleşme ve devir, rıza, asabiyet) ve meşruiyetin nasıl sağlandığını ayırt eder.
- FEL.10.7.1.c. Hobbes, Locke ve İbn Haldun'un görüşlerini ölçütlerle karşılaştırır ve ikna ediciliğini gerekçelendirir.
- FEL.10.7.1.ç. Leviathan ve Mukaddime gibi metinlerdeki kavram, problem ve argümanı bulur.
Konu anlatımı
Sorunun kurulması: devlet neden var?
İnsanın toplumsal doğası: Aristoteles, Farabi ve İbn Haldun
Toplum sözleşmesi geleneği: Hobbes
Haklara dayalı sözleşme: Locke
Karşılaştırma ve ikna edicilik
Metin inceleme: Leviathan ve Mukaddime
Sık karıştırılanlar ve simülasyona köprü
Anahtar terimler
- Doğa durumu
- Devletin ve ortak bir otoritenin bulunmadığı varsayımsal başlangıç durumu.
- Toplum sözleşmesi
- Bireylerin güvenlik ve haklar için bir yönetim kurmak üzere yaptığı varsayımsal anlaşma.
- Egemen
- Hobbes'ta haklarını kendisine devrettiği, yetkisi geniş ve bölünmez olan yönetici ya da meclis.
- Doğal haklar
- Locke'ta insanın doğuştan taşıdığı kabul edilen yaşam, özgürlük ve mülkiyet hakları.
- Rıza
- Yönetilenlerin yönetimi kabul etmesi; Locke'ta meşruiyetin temeli.
- Direnme hakkı
- Yönetim, hakları sistemli biçimde çiğnerse yönetilenlerin yönetimi değiştirme hakkı (Locke).
- Umran
- İbn Haldun'da toplumsal örgütlenme ve medeniyet.
- Asabiyet
- İbn Haldun'da bir grubu bir arada tutan dayanışma bağı ve devleti kuran güç.
- Meşruiyet
- İktidarın yalnızca güce değil, yönetilenlerce kabul edilen bir gerekçeye dayanması.
- İkna edicilik
- Bir görüşün tutarlılık, varsayımlar, olgu uyumu ve itirazlara cevap bakımından güçlü sayılması.
Örnek soru
Hobbes'a göre devletin ve ortak bir otoritenin bulunmadığı doğa durumu nasıl bir durumdur?
- Herkesin özgür ve eşit olduğu, çatışmanın hiç yaşanmadığı bir durum
- Bilge bir başkanın yönettiği erdemli bir toplum
- Güçlü bir grubun asabiyetle egemenlik kurduğu tarihsel bir dönem
- Herkesin herkese karşı savaşının ve sürekli korkunun sürdüğü bir durum
- Tanrı tarafından atanan yöneticinin sınırsız yetkili olduğu bir düzen
Doğru cevap: D
Çözüm
1. Hobbes, doğa durumunda insanların yaklaşık eşit güçte, kaynakların kıt ve herkesin kendi güvenliğinden kaygılı olduğunu kabul eder.
2. Ortak bir otorite olmadığı için herkes herkesin tehdididir.
3. Sonuç, herkesin herkese karşı savaşı ve sürekli korkudur.
Doğru cevap D şıkkıdır. "Özgür ve eşit" tanımı Locke'un doğa durumuna, asabiyet İbn Haldun'a aittir.