10. Sınıf Felsefe · 7. Ünite: Siyaset Felsefesi
Siyaset Felsefesinin Konusu ve Temel Kavramları
İnsanlar birlikte yaşadığı sürece kimin hangi kararı vereceği, kuralların neye dayanacağı ve payların nasıl bölüneceği sorularıyla karşılaşır. Siyaset felsefesi bu soruları gündelik tartışmanın ötesine taşıyıp kavramlar ve argümanlar üzerinden inceler. Bu konunun sonunda siyaset felsefesinin konusunu, temel kavramlarını ve problemlerini açıklayıp bu kavramlar arasındaki ilişkiyi gerekçelendirebilirsin.
Kazanımlar
- FEL.10.7.1.a. Siyaset felsefesinin konusunu belirtir; devlet, iktidar, adalet, özgürlük, eşitlik, birey ve toplum kavramlarını örneklerle açıklar.
- FEL.10.7.1.b. Devletin kökeni, iktidarın meşruiyeti ve ideal düzen sorularını siyaset felsefesinin temel problemleri olarak ayırt eder.
- FEL.10.7.1.c. Adalet, özgürlük ve eşitlik arasındaki gerilimi ve ilişkiyi bir örnek üzerinden değerlendirir.
- FEL.10.7.1.ç. Siyaset felsefesi metinlerinde (Aristoteles, Platon, Yûsuf Has Hâcib gibi) kavram, problem ve argümanı bulur.
Konu anlatımı
Siyaset ve siyaset felsefesi: konu ve amaç
Temel kavramlar: birey, toplum, devlet, iktidar
Temel kavramlar: adalet, özgürlük, eşitlik ve ütopya
Siyaset felsefesinin temel problemleri
Metin inceleme: Aristoteles, Platon, Orhon Yazıtları ve Kutadgu Bilig
Karşılaştırma: siyaset, siyaset bilimi ve siyaset felsefesi
Sık karıştırılanlar ve simülasyona köprü
Anahtar terimler
- Siyaset
- Bir toplumun ortak işlerinin düzenlenmesi; kararların kimin tarafından, hangi yetkiyle alınacağının belirlenmesi.
- Siyaset felsefesi
- Siyasal yaşamın kavramlarını, kurumlarını ve gerekçelerini eleştirel biçimde inceleyen felsefe dalı.
- Devlet
- Belirli bir ülke ve toplum üzerinde yasa koyan, uygulayan ve yaptırım gücü bulunan kurumsal yapı.
- İktidar
- Başkalarının davranışını yönlendirebilme, onlara buyurabilme gücü.
- Meşruiyet
- İktidarın yalnızca güce değil, yönetilenlerce kabul edilen bir gerekçeye dayanması.
- Adalet
- Herkese hak ettiğini vermek; pay ve sorumlulukları hakkaniyetle dağıtmak.
- Özgürlük
- Bireyin zorlama olmadan seçim yapabilmesi ve eyleme geçebilmesi.
- Eşitlik
- İnsanlara hak, fırsat ve saygı bakımından ayrım yapmadan yaklaşma ilkesi.
- Ütopya
- Gerçekte var olmayan, arzulanan kusursuz toplum tasarımı; sözcük anlamı "olmayan yer".
- Distopya
- Bir eğilimin ileri götürüldüğünde varacağı korkulan toplum tasarımı.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi siyaset felsefesinin ele aldığı bir sorudur?
- Bir ülkede seçmenlerin yüzde kaçı oy kullanmıştır?
- Bir partinin seçim afişi nasıl tasarlanmalıdır?
- Bir yöneticinin buyurma yetkisi hangi gerekçeyle haklı sayılır?
- Bu yıl devletin vergi geliri ne kadar artmıştır?
- Belediye otobüs seferleri sabah kaçta başlar?
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Siyaset felsefesi olguları saymaz; kavramları ve gerekçeleri sorgular.
2. Yöneticinin yetkisinin dayanağı iktidarın meşruiyeti problemidir ve gerekçe arayan felsefi bir sorudur.
3. Diğer seçenekler istatistik, iletişim ya da günlük uygulama sorularıdır; kayıt ya da gözlemle yanıtlanır.
Doğru cevap C şıkkıdır. Oy oranı sorusu siyaset bilimine aittir; "yüzde kaç" diye soran sorular olgusal olduğu için felsefi sayılmaz.