10. Sınıf Felsefe · 1. Ünite: Felsefenin Doğası
Felsefi Sorunun Özellikleri
Felsefe soru sormakla başlar; ama her soru felsefi değildir. "Yarın ders kaçta?" ile "Adalet nedir?" aynı türden sorular değildir. Bu konuda felsefi olan ve olmayan soruları nasıl ayıracağını, felsefi sorunun genel, kavramsal, tartışmaya açık, deneyle yanıtlanamayan ve temel sorunlara dayanan özelliklerini öğrenecek; günlük hayattan ve felsefe tarihinden durumlar üzerinden kendi felsefi sorularını kurabileceksin.
Kazanımlar
- FEL.10.1.1. (c) Felsefi, bilimsel ve günlük soruları gerekçeleriyle ayırt eder.
- FEL.10.1.1. (c) Felsefi sorunun genel olma, kavramsal olma, tartışmaya açık olma, deneyle yanıtlanamama ve temel sorunlara dayanma özelliklerini bir soru üzerinde gösterir.
- FEL.10.1.1. (c) Dar ya da olgusal bir soruyu felsefi sorunun özelliklerine uygun biçimde yeniden kurar.
- FEL.10.1.1. (c) Günlük hayattan bir durumdan özgün bir felsefi soru üretir ve bu sorunun neden felsefi olduğunu açıklar.
- FEL.10.1.1. (c) Felsefe tarihinden örnek soruların hangi temel soruna dayandığını belirtir.
Konu anlatımı
Her soru felsefi değildir
Felsefi sorunun beş özelliği
Ayırt etme sınaması: Dört soru
Felsefe tarihinden örnek sorular
Felsefi soru nasıl kurulur?
Kaynak okuma: Bir durumdan soru çıkarmak
Sık karıştırılanlar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- Felsefi soru
- Genel, kavramsal, tartışmaya açık, deneyle kesin yanıtlanamayan ve temel sorunlara dayanan soru.
- Bilimsel (olgusal) soru
- Gözlem ve deneyle kesin ya da ölçülebilir biçimde cevaplanabilen soru.
- Günlük soru
- Pratik bir bilgiyi ya da kararı konu alan, bir kayıt ya da kişiyle cevaplanabilen soru.
- Genel olma
- Sorunun tek bir olay veya kişiyi değil, bütün durumları kapsaması.
- Kavramsal olma
- Sorunun bir kavramın anlamını ve doğasını çözümlemeyi gerektirmesi.
- Tartışmaya açıklık
- Soruya gerekçeli ve rakip birden çok cevap verilebilmesi.
- Deneyle yanıtlanamama
- Sorunun tek bir deney ya da ölçümle kesin cevaplanamayıp akıl yürütmeyle ele alınması.
- Temel sorun
- Bilgi, varlık, değer gibi öteki düşüncelerin dayandığı zemini oluşturan sorun alanı.
Örnek soru
Aşağıdaki sorulardan hangisi felsefi soruya örnektir?
- Işığın boşlukta hızı saniyede kaç kilometredir?
- Dünya Güneş'in çevresini kaç günde dolanır?
- Yarın hava yağışlı mı olacak?
- Ders programına göre ilk ders hangisi?
- Doğru bilgiye akılla mı, yoksa duyularla mı ulaşırız?
Doğru cevap: E
Çözüm
1. A ve B ölçümle, C ise tahminle ele alınan olgusal sorulardır.
2. D bir kayda bakarak cevaplanan günlük sorudur.
3. E bilginin kaynağını sorar: genel, kavramsal, tartışmaya açık ve deneyle kesin cevaplanamayan bir sorudur.
Sonuç: E. Çeldirici B'dir; "Dünya'nın dolanma süresi" bilimsel bir olgudur.