10. Sınıf Felsefe · 3. Ünite: Varlık Felsefesi
Varlığın Var Olup Olmadığı Problemi
"Varlık var mıdır?" sorusu ilk bakışta saçma görünür; çünkü masayı görüyor, sesi duyuyoruz. Ancak rüya, yanılsama ve sanal ortam gibi durumlar, "gerçek" dediğimiz şeyi neye göre belirlediğimizi sorgulatır. Bu konuda rüya, sanal ortam ve simülasyonu gerçeklikten ayıran ölçütleri düşünce deneyleriyle sınar, nihilizm ve realizmin temel argümanlarını çözümler ve bu argümanları değerlendirirsin.
Kazanımlar
- FEL.10.3.1.b) "Varlık var mıdır?" problemini açıklar ve bu probleme verilen iki temel cevabı (realizm, nihilizm) ayırt eder.
- FEL.10.3.1.c) Rüya, sanal ortam ve simülasyon düşünce deneyleri üzerinden gerçeklik ölçütlerini (tutarlılık, süreklilik, paylaşılabilirlik, direnç) değerlendirir.
- FEL.10.3.1.c) Nihilizmin ve realizmin temel argümanlarını öncül–sonuç yapısıyla çözümler.
- FEL.10.3.1.c) Nihilist bir akıl yürütmeye yöneltilen itirazları hedefledikleri öncüle göre ayırır ve güçlerini gerekçeyle karşılaştırır.
- FEL.10.3.1.ç) Varlığın var olup olmadığını konu alan bir metinde kavram, problem ve argümanı belirler.
- FEL.10.3.1.b) "Bilemiyorum" ile "yoktur" iddiaları arasındaki mantıksal farkı açıklar.
Konu anlatımı
Problem: Varlık Var mıdır?
Düşünce Deneyi 1: Rüya Argümanı
Düşünce Deneyi 2: Sanal Ortam ve Simülasyon
Nihilizm: Temel Argüman
Realizm: Temel Argümanlar
Metin İnceleme: Rüya ve Gerçeklik
Sık Karıştırılanlar
Özet ve Bağlantılar
Anahtar terimler
- Realizm (gerçekçilik)
- Varlığın var olduğunu ve bilen zihinden bağımsız olduğunu savunan görüş.
- Nihilizm (hiççilik)
- Varlığı reddeden ya da var olduğu söylenemez diyen görüş (burada: varlık nihilizmi).
- Kuşkuculuk
- Bilgimizin kesinliğinden şüphe eden tutum; varlığı reddetmeyi gerektirmez.
- Rüya argümanı
- Rüya ile uyanıklığı ayırt eden kesin işaret bulunamadığı için algıladığımız dünyanın kesinliğinden şüphe eden akıl yürütme.
- Simülasyon hipotezi
- Deneyimimizin gelişmiş bir bilgisayar simülasyonunun ürünü olabileceğini öne süren düşünce.
- Gerçeklik ölçütleri
- Gerçeği rüya ya da yanılsamadan ayırmak için kullanılan ölçütler: tutarlılık, süreklilik, paylaşılabilirlik, direnç.
- Yanılsama
- Duyuların bir şeyi olduğundan farklı göstermesi; düzeltilebilir algı hatası.
- Cogito
- Descartes'ın "düşünüyorum, öyleyse varım" ilkesi; şüphenin durduğu kesin nokta.
- Öncül ve sonuç
- Bir argümanda dayanak olarak sunulan önermeler (öncüller) ve onlardan çıkarılan iddia (sonuç).
Örnek soru
Realizm ve nihilizm, varlık felsefesinin hangi problemine verilen temel cevaplardır?
- Varlığın temelinin maddi mi ideal mi olduğu problemi
- Varlığın kaç tözden oluştuğu problemi
- Varlığın var olup olmadığı problemi
- Varlığın neden sürekli değiştiği problemi
- Bilginin hangi yolla elde edildiği problemi
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Realizm varlığın var olduğunu kabul eder; nihilizm genel olarak varlığı kabul etmez.
2. Her ikisi de "varlık var mıdır?" problemine verilen cevaplardır.
3. A, B ve D seçenekleri "varlığın ne olduğu" problemine, E seçeneği bilgi felsefesine aittir.
Doğru cevap C.