11. Sınıf Coğrafya · 6. Ünite: Afetler ve Sürdürülebilir Çevre
İklim Değişikliğine Uyum Stratejileri
İklim değişikliği artık kaçınılmaz etkileriyle karşımıza çıkan küresel bir gerçekliktir. Sera gazı emisyonlarını azaltmak (azaltım) tek başına yeterli olmayıp toplumların mevcut ve beklenen iklim etkilerine karşı dayanıklılığını artıracak uyum stratejileri de zorunludur. Bu konuda iklim değişikliğine uyum kavramını, sektörel uyum stratejilerini ve bu stratejilerin gelişmişlik düzeyine göre farklılaşmasını inceleyecek; uyum stratejilerini mantıksal olarak temellendirebilecek, çelişkilerini tespit edebilecek ve kabul ya da çürütebileceksin.
Kazanımlar
- COĞ.11.6.2.a İklim değişikliğine uyum kavramını azaltımdan ayırt ederek uyumun neden gerekli olduğunu mantıksal olarak temellendirir.
- COĞ.11.6.2.b Tarım, su yönetimi, şehir planlaması ve kıyı koruma gibi sektörlerde uygulanan uyum stratejilerini örneklerle açıklar.
- COĞ.11.6.2.c Uyum stratejilerinin ülkelerin gelişmişlik düzeyine ve coğrafi konumuna göre nasıl farklılaştığını karşılaştırır.
- COĞ.11.6.2.ç Bir uyum stratejisinin mantıksal tutarlılığını değerlendirir, çelişki ve geçersizlikleri tespit eder, stratejiyi çürütür veya kabul eder.
Konu anlatımı
Azaltım ve uyum: iki farklı yaklaşım
Tarımda uyum stratejileri
Su yönetiminde uyum stratejileri
Şehirlerde ve kıyılarda uyum
Uyum stratejilerinde gelişmişlik düzeyi ve eşitsizlik
Uyum stratejilerini değerlendirme: mantıksal temellendirme, çürütme ve kabul
Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- Uyum (adaptasyon)
- İklim değişikliğinin mevcut ve beklenen etkilerine karşı toplumların, ekosistemlerin ve ekonomik sistemlerin dayanıklılığını artırmaya yönelik önlem ve stratejiler.
- Azaltım (mitigasyon)
- Sera gazı emisyonlarını kaynağında azaltarak iklim değişikliğinin hızını ve şiddetini sınırlamayı hedefleyen yaklaşım; uyumun tamamlayıcısıdır.
- Maladaptasyon
- Kısa vadede uyum sağlar gibi görünüp uzun vadede kırılganlığı artıran veya başka sorunlara yol açan hatalı uyum stratejisi.
- İklim adaleti
- İklim değişikliğine en az katkıda bulunan toplulukların en çok etkilenmesi sorununu ele alan, iklim politikalarında adalet ve eşitlik ilkesini savunan kavram.
- Yeşil altyapı
- Kentsel alanlarda doğal sistemleri taklit eden veya kullanan park, yeşil çatı, yağmur bahçesi gibi uygulamalar; taşkın riskini azaltır ve kentsel ısı adası etkisini hafifletir.
- Doğa tabanlı çözümler
- Ekosistemlerin korunması, restorasyonü veya sürdürülebilir yönetimi yoluyla toplumsal sorunlara çözüm sunan yaklaşımlar; mangrov restorasyonü ve kumul koruma buna örnektir.
- Erken uyarı sistemi
- Sel, fırtına, sıcak dalgası gibi aşırı hava olaylarından önce toplumu bilgilendiren ve hazırlık süresini artıran izleme ve iletişim altyapısı.
- Yeşil İklim Fonu
- Paris Anlaşması kapsamında gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere iklim değişikliğine uyum ve azaltım finansmanı sağlamak üzere kurduğu uluslararası fon.
- Sürdürülebilirlik
- Doğal kaynakları tüketmeden, çevreyi koruyarak ve gelecek kuşakların ihtiyaçlarını göz ardı etmeden kalkınmayı sürdürme ilkesi.
- Entegre havza yönetimi
- Bir nehir havzasındaki tüm su kaynaklarının (yüzey, yer altı, yağmur suyu) birlikte planlanması, izlenmesi ve yönetilmesi yaklaşımı.
Örnek soru
İklim değişikliğiyle mücadelede "azaltım" ve "uyum" iki temel yaklaşımdır.
Aşağıdakilerden hangisi uyum stratejisine bir örnektir?
- Fosil yakıt kullanımını azaltarak sera gazı emisyonlarını düşürmek
- Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş sağlamak
- Karbon vergisi uygulayarak emisyonları sınırlandırmak
- Kuraklığa dayanıklı tarım ürünleri geliştirerek verimliliği korumak
- Ormansızlaşmayı durdurmak için ağaçlandırma yapmak
Doğru cevap: D
Çözüm
1. Uyum stratejileri, iklim değişikliğinin mevcut ve beklenen etkilerine karşı dayanıklılığı artırmayı hedefler. Kuraklığa dayanıklı tarım ürünleri geliştirmek, değişen iklim koşullarına uyum sağlama örneğidir.
2. A, B, C ve E şıkları sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik azaltım stratejileridir.
3. Doğru cevap D şıkkıdır.