11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 2. Ünite: Kültür Yolculuğu
Çevrim İçi Müze Gezisi Yazısı
Bir müzeye gitmek için artık otobüse binmen gerekmiyor; birkaç tıklamayla bir sarayın salonuna ya da binlerce yıllık bir uygarlığın vitrinlerine girebiliyorsun. Peki gördüklerini, hissettiklerini ve karşılaştırdıklarını başkalarına nasıl aktaraçaksın? Bu konuda çevrim içi bir müze gezisinin izlenimlerini, kültürel mirasa vurgu yapan özgün bir yazıya dönüştürmeyi öğreneceksin. Amacını ve okürünu belirleyecek, gözlemlerini benzerlik ve farklılıklarıyla sınıflandıracak, plan yapıp yazacak, yazını dil ve anlatım yönünden denetleyip paylaşacaksın.
Kazanımlar
- TDE.11.2.4.1. Yazma amacına, hedef kitleye, metin türüne ve yazma süresine karar verir; yazma sürecindeki engelleri aşmak için strateji seçer ve bu stratejiyi yapılandırır.
- TDE.11.2.4.2. Çevrim içi müze gezisinde gözlemlediği kültürel unsurları ön bilgileriyle ilişkilendirir, benzerlik ve farklılıklarıyla karşılaştırır ve sınıflandırır.
- TDE.11.2.4.2. Yazılı anlatımın kullanım alanına (özel, mesleki, eğitim, kamusal) göre içeriği belirler; ana düşünceyi, iletiyi, dil işlevlerini ve görsel ile işitsel ögeleri planlar; plan taslağını şunup geri bildirime göre düzenler.
- TDE.11.2.4.3. Planına uygun, dikkat çekici girişli bir yazı yazar; anlatım biçimlerinden ve düşünceyi geliştirme yollarından yararlanır, söz varlığını bağlama ve hedef kitleye uygun kullanır.
- TDE.11.2.4.3. İletileri açık ve örtük biçimde ifade eder, toplumsal hassasiyet oluşturacak ögelerden kaçınır, yazıya içeriğine uygun bir başlık koyar; bağdaşıklık ögelerini, yazım ve noktalama kurallarını doğru uygular, Türkçeyi bilinçli kullanır.
- TDE.11.2.4.4. Yazma sürecini ve yazısını içerik, dil ve anlatım yönünden değerlendirir, geri bildirimlerden yeni hedefler çıkarır ve yazısını sınıf ya da okul panosunda veya okulun resmî çevrim içi ortamında paylaşır.
Konu anlatımı
1. Bağlam: Kültürel Miras ve Müze Neden Yazıya Konu Olur?
2. Yazmaya Başlamadan: Amaç, Hedef Kitle, Tür ve Süre (TDE.11.2.4.1)
3. Gözlem Yapmak: Ön Bilgi, Tahmin ve Not Alma
4. Karşılaştırma ve Sınıflandırma: Yazının Omurgası (TDE.11.2.4.2)
5. Plan, Ana Düşünce, Görsel Ögeler ve Plan Sunumu
6. Yazıyı Kurmak: Giriş, Gelişme, Anlatım Biçimleri ve İleti (TDE.11.2.4.3)
7. Söz Varlığı, Bağdaşıklık, Yazım ve Noktalama
8. Örnek Yazı İncelemesi: Okuma Rehberi
9. Süreci Değerlendirme ve Paylaşma (TDE.11.2.4.4)
Anahtar terimler
- Kültürel miras
- Bir toplumun geçmişten devraldığı, bugün yaşattığı ve geleceğe aktardığı somut ve somut olmayan değerlerin bütünü.
- Çevrim içi müze gezisi (sanal tür)
- Bir müzenin salonlarının ve eserlerinin internet üzerinden ekranda gezilmesine olanak veren dijital sunum.
- Benzerlik ve farklılık
- Karşılaştırmada ortak ölçüte göre iki nesnenin aynı ya da ayrı yönlerini ortaya koyma işi.
- Ölçüt
- Karşılaştırmanın hangi yönden yapıldığını belirleyen ortak dayanak (dönem, eser türü, düzen, açıklama biçimi gibi).
- Sınıflandırma
- Gözlemleri ya da yazıyı ortak özelliklerine göre gruplara ayırma; yazılı anlatımda kullanım alanı özel, mesleki, eğitim ve kamusal olarak ayrılır.
- Ana düşünce
- Yazının merkezindeki fikir; karşılaştırma yazısında genellikle iki ögenin ilişkisini kuran bir cümledir.
- Bağdaşıklık
- Cümle ve paragrafları bağlaç, zamir, tekrar ve geçiş ifadeleriyle birbirine bağlayarak metnin akıcılığını sağlama.
- Toplumsal hassasiyet
- Siyaset, din, etnisite gibi konularda toplumda incinme ya da çatışma doğurabilecek ifadelerden kaçınma gerekliliği.
- Dil işlevi
- Cümlenin iletişimdeki görevi: göndergesel (bilgi veren), heyecan, şiirsel, alıcıyı harekete geçirme gibi.
- Öz değerlendirme
- Yazarın kendi yazısını içerik, dil ve anlatım yönünden ve süreç boyunca yaşadıklarını ölçütlerle gözden geçirmesi.
Örnek soru
Bir öğrenci, çevrim içi müze gezisi izlenimlerini okul panosunda arkadaşlarıyla paylaşmak istiyor. Yazmaya başlamadan önce vermesi gereken ilk kararlar aşağıdakilerden hangisidir?
- Yazının son cümlesini ve teşekkür bölümünü yazmak
- Müzedeki bütün eserleri sırayla listelemek
- Yazma amacını, hedef kitleyi, metin türünü ve süreyi belirlemek
- Yazıyı yayımlayıp geri bildirime göre baştan yazmak
- Fotoğrafları seçip metni görsellerin altına eklemek
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Yazma sürecinin ilk basamağı seçim yapmaktır: Ne için, kime, hangi türde ve ne kadar sürede yazılacağı belirlenir.
2. Bu kararlar, planı, sözcük seçimini ve üslubu doğrudan etkiler.
3. Bu nedenle ilk kararlar amaç, hedef kitle, tür ve süredir.
4. Eser listesi, görsel seçimi ve geri bildirim sonraki aşamaların işidir; son cümleyi yazmak ise plansız başlamaktır. En güçlü çeldirici E'dir: görsel seçimi plan aşamasında yapılır, ama amaç belli olmadan hangi görselin uygun olduğu bilinemez.