11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 2. Ünite: Kültür Yolculuğu

Türk Dünyasının Ortak Kültürü Sunumu

Bir görsele bakıp "bu ne?" demekle yetinmeyip "bu bana neyi anlatıyor, başka coğrafyalardaki karşılığı ne?" diye sormak, kültürü tanımanın ilk adımıdır. Bu konuda Türk dünyasının ortak kültürünü (dil, din, coğrafya, sanat, gelenek, giyim, yemek, millî ve manevi değerler) yansıtan görsellerden hareketle, dinleyicinin ilgisini çeken ve kültürel çeşitliliği saygıyla tanıtan bir konuşma hazırlayıp yapacaksın. Sonunda amacını, süreni ve hedef kitleni belirleyen, plan taslağı hazırlayıp geri bildirimle düzelten, ortak payda ile yerel çeşitliliği karşılaştıran ve konuşmanı hem içerik hem dil yönünden değerlendiren bir konuşmacı olacaksın.

Kazanımlar

Konu anlatımı

  1. 1. Neden Türk Dünyasının Ortak Kültürünü Sunarız?

  2. 2. Türk Dünyası: Coğrafya, Topluluklar ve Edebiyatlar

  3. 3. Ortak Kültürün Alanları: Dil, Din, Coğrafya, Sanat ve Gündelik Yaşam

  4. 4. Konuşmanın Planlanması: Amaç, Süre, Hedef Kitle ve Yöntem

  5. 5. Görselden İçeriğe: Okuma, Ön Bilgi, Sınıflandırma ve Karşılaştırma

  6. 6. Konuşma Planı: Giriş, Gelişme, Sonuç ve Geri Bildirim

  7. 7. Düşünceyi Geliştirme, Söz Varlığı, Bağdaşıklık ve Dil İşlevleri

  8. 8. Ses, Diksiyon, Beden Dili, Mekân, Zaman ve Dinleyici Etkileşimi

  9. 9. Çözümlü Örnek: Kısa Bir Sunum Parçasının İncelenmesi

  10. 10. Konuşmayı Değerlendirme, Yeni Hedefler ve Dijital Ortam

  11. 11. Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları

Anahtar terimler

Ortak kültür
Türk topluluklarının ortak kökten gelen dil, din, sanat, gelenek ve değerlerinin bütünü.
Kültürel çeşitlilik
Aynı ortak köke dayanan toplulukların yerel farklılıklarıyla birlikte zenginlik oluşturması.
Ana düşünce
Konuşmanın bütün bölümlerinin hizmet ettiği temel fikir; sunum boyunca korunur.
Plan taslağı
Konuşmanın giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin yapacağı işi önceden gösteren çerçeve.
Sınıflandırma
Görselleri ya da bilgileri ortak özelliğe göre alanlara ayırma; dil, din, coğrafya, sanat gibi.
Karşılaştırma
İki ya da daha fazla ögenin ortak ve farklı yönlerini yan yana koyarak ileti oluşturma.
Bağdaşıklık ögeleri
Konuşmanın cümle ve bölümlerini birbirine bağlayan sözcük ve ifadeler (önce, ancak, bu yüzden, özetle).
Toplumsal hassasiyet
Siyaset, din ve etnisite gibi tartışmaya açık konularda dinleyiciyi rahatsız edebilecek ifadelerden kaçınma gerekliliği.
Diksiyon
Sözcüklerin açık, doğru ve anlaşılır biçimde telaffuz edilmesi.
Geri bildirim
Plan ya da konuşma hakkında paydaşlardan alınan görüş; sonraki hedeflerin dayanağı.

Örnek soru

Elif, Türk dünyasının ortak kültürünü tanıtan konuşmasına başlamadan önce amacını bilgilendirme, süresini 5 dakika, hedef kitlesini 11. sınıf arkadaşları olarak belirlemiştir.
Bu karar aşağıdakilerden hangisini sağlar?

  1. Bütün görselleri sunumda birbirine eşit sürelerle göstermek zorunda kalmasını
  2. Dinleyicinin konuşma sırasında soru sormasını tamamen engelleyip akışı korumasını
  3. Konuşma öncesinde bilgi toplama ve araştırma gereğini tamamen ortadan kaldırmasını
  4. İçeriği ve görsel sayısını amaca, süreye ve dinleyiciye göre seçebilmesini
  5. Ses tonunu ve beden dilini sunum boyunca hiç kullanmak zorunda kalmamasını

Doğru cevap: D

Çözüm

1. Hazırlıklı bir konuşmada ilk adım amaç, süre ve hedef kitlenin belirlenmesidir (TDE.11.2.3.1).
2. Bu üç ölçüt bilinince hangi görsellerin seçileceği, her birine ne kadar süre ayrılacağı ve hangi söz varlığıyla anlatılacağı buna göre şekillenir.
3. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.
A seçeneği yanlıştır; süre görselleri eşit paylaşmayı zorunlu kılmaz. B seçeneğinde etkileşim engellenmez, tersine istenir. C seçeneğinde bilgi toplama hazırlıklı konuşmanın bir parçasıdır. E seçeneği de yanlıştır; beden dili ve diksiyon her konuşmada etkin kullanılır.

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: tüm konular