11. Sınıf Felsefe · 1. Ünite: Çevre Sorunları ve Felsefe
Çevre Sorunları Üzerine Felsefi Argüman ve Metin
Çevre sorunları sel, heyelan, orman yangını ya da kuraklık gibi afetlere dönüşebilir. Bu konuda afetle sonuçlanabilen bir çevre sorununa ilişkin görüş ve argüman oluşturmayı, çevre ve afet bilincinin ahlaki yönünü tartışmayı ve felsefi bir metnin ölçütlerine (problem, kavram, argüman, tutarlı temellendirme, terminoloji) uyarak çevre sorunu üzerine kendi felsefi metnini yazmayı öğrenirsin.
Kazanımlar
- FEL.11.1.2.a. Afetle sonuçlanabilen çevre sorunlarına ilişkin felsefi argümanları öncül, sonuç ve gizli ön kabul açısından çözümler.
- FEL.11.1.2.b. Çevre sorunları ve afet bilinciyle ilgili tez, gerekçe ve itiraza cevap içeren bir görüş ve argüman oluşturur.
- FEL.11.1.2.c. Çevre sorunlarıyla ilgili, felsefi metin ölçütlerine uygun bir felsefi metin yazar.
- Doğal tehlike ile afet kavramlarını ayırır ve afetin doğal ve insan kaynaklı yönlerini tartışır.
- Bir felsefi metni problem, kavram, argüman, tutarlı temellendirme ve terminoloji ölçütleriyle değerlendirir.
Konu anlatımı
Bağlam: Çevre Sorunu Ne Zaman Afete Dönüşür?
Afet Bilinci ve Ahlaki Sorumluluk
Görüş ve Argüman Oluşturmak
Felsefi Metin Yazımının Ölçütleri
Örnek Felsefi Metin ve Okuma Rehberi
Çözümlü Örnekler
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Afet
- Doğal bir tehlikenin kırılgan koşullarla buluşup can ve mal kaybı, geniş zarar doğurması.
- Doğal tehlike
- Doğanın kendi işleyişinden doğan, yağış ya da deprem gibi olay.
- Afet bilinci
- Afetlerin nedenlerini, risklerini ve önlenebilir yönlerini bilip buna göre davranma tutumu.
- Argüman
- Bir sonucu öncüllerle (gerekçelerle) destekleyen akıl yürütme.
- Öncül
- Argümanda sonucu desteklemek için ileri sürülen önerme.
- Gizli öncül
- Argümanda açıkça söylenmeyen ama sonucun çıkması için gereken varsayım.
- İtiraz
- Bir tezin ya da argümanın bir noktasına karşı çıkan görüş.
- İhtiyat ilkesi
- Zarar kesin bilinmese de ciddi ve geri döndürülemez risk varsa önlem almayı gerektiren ilke.
- Tutarlı temellendirme
- Gerekçelerin sonucu desteklediği ve metnin kendi içinde çelişmediği durum.
- Felsefi metin
- Bir problemi kavramlar ve argümanlarla ele alan, görüşü gerekçelendiren yazı.
Örnek soru
Aynı yoğun yağış, boş bir vadide yalnızca gür bir akış olurken dere yatağına konut yapılmış bir yerleşimde sel felaketine yol açmaktadır. Bu durum "doğal tehlike" ve "afet" kavramları açısından nasıl yorumlanır?
- Doğal tehlike ile afet aynı kavramdır; fark yalnızca konumdadır.
- Yağış doğal tehlikedir; afet ise bu tehlikenin kırılgan insan koşullarıyla buluşup zarar doğurmasıdır.
- Afet tamamen insan eseridir; doğanın hiçbir payı yoktur.
- Sel, ancak yağış çok aşırı olduğunda doğal tehlike sayılır.
- Afet kavramı yalnızca depremler için kullanılabilir.
Doğru cevap: B
Çözüm
1. Doğal tehlike doğanın kendi işleyişinden doğan olaydır (yoğun yağış).
2. Afet, bu tehlikenin insanların kırılgan koşullarıyla (yerleşim yeri, yapı, hazırlık) buluşup can ve mal kaybı doğurmasıdır.
3. A iki kavramı özdeşleştirir; C doğanın payını yok sayar; D ve E kavramı gereksiz biçimde daraltır.
Doğru cevap B.