11. Sınıf Felsefe · 1. Ünite: Çevre Sorunları ve Felsefe
Çevre Sorunları ve Sürdürülebilir Çevrenin İmkânı
Çevre tahribatı, kirlilik ve küresel ısınma birbirine bağlı neden–sonuç zincirleriyle ortaya çıkar. Bu konuda sorunların nedenlerini, boyutlarını ve olası etkilerini çözümler, kurum verilerini ve grafiklerini felsefi bir gözle sorgular, ülkemizdeki çevre projelerine ve Mimar Sinan örneğine bakarak "sürdürülebilir bir çevre mümkün müdür?" sorusunu değerlendirirsin.
Kazanımlar
- FEL.11.1.1.a. Çevre tahribatı, çevre kirliliği ve küresel ısınmanın nedenlerini, boyutlarını ve olası etkilerini neden–sonuç ilişkisiyle açıklar.
- FEL.11.1.1.b. Kurum verileri ve grafikleri üzerinden çevre sorunlarına ilişkin felsefi soru ve problemleri hayatla ilişkilendirerek değerlendirir.
- Sürdürülebilirlik kavramını tanımlar ve sürdürülebilir bir çevrenin imkânına ilişkin farklı değer önceliklerini karşılaştırır.
- Ülkemizdeki çevre projelerini sürdürülebilirlik ölçütleriyle değerlendirir.
- Mimar Sinan örneğinde sürdürülebilir mimarinin özelliklerini sıralar ve bunu çevre–insan ilişkisiyle bağlar.
Konu anlatımı
Bağlam: Çevre Sorunları Nasıl Ortaya Çıktı?
Üç Sorunun Nedenleri, Boyutları ve Etkileri
Kurum Verilerini ve Grafikleri Felsefi Bir Gözle Sorgulamak
Sürdürülebilirlik: Tanım ve Felsefi Sorular
Ülkemizde Çevre Projeleri
Mimar Sinan Örneğinde Sürdürülebilir Mimari
Çözümlü Örnekler
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Sürdürülebilirlik
- Bugünkü ihtiyaçları, gelecek kuşakların ihtiyaçlarını karşılama imkânını ortadan kaldırmadan karşılama ilkesi.
- Çevre tahribatı
- Ormansızlaşma, erozyon, yaşam alanı kaybı gibi doğal yapının insan etkinliğiyle bozulması.
- Çevre kirliliği
- Hava, su ve toprağa insan kaynaklı zararlı maddelerin karışması.
- Küresel ısınma
- Sera gazı birikimi nedeniyle Dünya ortalama sıcaklığının insan etkisiyle yükselmesi.
- Sera gazı
- Atmosferde Dünya'nın yaydığı ısıyı tutan gaz (ör. karbondioksit, metan).
- Neden–sonuç ilişkisi
- Bir olayın başka bir olayı doğurması; yalnızca birlikte değişmekten farklıdır.
- Kuşaklar arası adalet
- Gelecek kuşakların çıkarlarının bugünkü kararlarda hesaba katılması gerektiği ilkesi.
- İhtiyat ilkesi
- Zarar kesin bilinmese de ciddi risk varsa önlem almayı öngören ilke.
- Sorumluluk ilkesi
- Hans Jonas'a göre eylemlerin sonuçlarının yeryüzünde insanca yaşamın sürmesiyle bağdaşması gerektiği ilkesi.
- Sürdürülebilir mimari
- Yapının ömrü, malzeme, enerji ve çevre uyumu açısından kaynakları koruyarak tasarlanması.
Örnek soru
Bir kurumun yıllık verileri, bir şehirde hava kirliliği ile araç sayısının birlikte arttığını göstermektedir. Bu verilere ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi en temkinli ve doğrudur?
- Araç sayısı artışı, kirliliğin tek ve kesin nedenidir.
- Kirlilik arttığı için insanlar daha çok araç satın almıştır.
- Verilerdeki iki değişken birbirinden bağımsız olduğu için ilişkisizdir.
- Veriler, araç kullanımının yasaklanması gerektiğini kanıtlar.
- İki değişken birlikte artmaktadır; biri diğerinin nedeni olabilir ama bu ek kanıt ister.
Doğru cevap: E
Çözüm
1. Veri yalnızca iki değişkenin birlikte değiştiğini gösterir.
2. Birlikte değişme, nedensellik demek değildir; başka etkenler (sanayi, ısınma, yakıt türü) de olabilir.
3. A ve B nedeni kesinleştirir; C ilişkiyi yok sayar; D ise veriden doğrudan değer sonucu çıkarır.
Doğru cevap E.