11. Sınıf Felsefe · 2. Ünite: Teknoloji ve Hayat
Teknoloji ve Değerler: Güvenlik Sorunları ve Değerlerin Tahribatı
Telefonuna gelen sahte bir bağlantı mesajı, okul girişindeki bir kamera, paylaştığın fotoğrafın başkalarınca saklanması… Teknoloji hayatı kolaylaştırırken güvenliğimizi ve değerlerimizi de sınar. Bu konuda teknolojik gelişmelerin yol açtığı güvenlik sorunlarını ve alınabilecek önlemleri, kişisel verilerin korunması ile mahremiyet arasındaki ilişkiyi ve Bauman'ın sosyal medya yorumu üzerinden değerlerin tahribatı problemini inceleyecek; güvenlik ile özgürlük gibi değerler çatıştığında nasıl gerekçeli bir görüş kurulacağını öğreneceksin.
Kazanımlar
- FEL.11.2.1.a. Teknolojik gelişmelerin yol açtığı güvenlik sorunlarını ve bunlara karşı alınabilecek önlemleri açıklar.
- FEL.11.2.1.b. Kişisel verilerin korunması ve mahremiyet sorunlarını günlük hayattan örneklerle ilişkilendirerek değerlendirir.
- FEL.11.2.2.a. Bauman'ın sosyal medya görüşlerini ve değerlerin tahribatı problemini çözümler; iyi ve zayıf gerekçeleri ayırt eder.
- FEL.11.2.2.b. Güvenlik ile mahremiyet gibi çatışan değerler hakkında yaklaşım seçip gerekçesiyle görüş ve argüman oluşturur.
- FEL.11.2.2.c. Teknoloji ve değerler üzerine, tez, gerekçe, örnek ve itirazı içeren kısa bir felsefi metin yazar.
Konu anlatımı
Teknoloji ve Değerler: Aksiyolojik Problemler
Teknolojik Gelişmelerin Yol Açtığı Güvenlik Sorunları
Kişisel Verilerin Korunması ve Mahremiyet
Değerlerin Tahribatı Nedir?
Zygmunt Bauman ve Sosyal Medya
Çatışan Değerlerde Gerekçeli Görüş Kurmak
Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları
Anahtar terimler
- Aksiyoloji
- Değerleri ve değer sorunlarını inceleyen felsefe alanı.
- Güvenlik
- Can, mal, bilgi ve yaşam düzeninin tehdit altında olmaması durumu.
- Kişisel veri
- Kimliği belirli ya da belirlenebilir bir kişiye ilişkin her türlü bilgi.
- Mahremiyet
- Kişinin hangi bilgisinin kimle ve ne ölçüde paylaşılacağına karar verme hakkı ve alanı.
- Gözetim
- Kişilerin davranış, konum ya da iletişimlerinin sürekli izlenmesi ve kaydedilmesi.
- Değerlerin tahribatı
- Teknolojinin kullanım biçimleriyle değerlerin anlamının aşınması, kayması ya da başka değerlerle yer değiştirmesi.
- Akışkan modernite
- Bauman'a göre bağların, kimliklerin ve kurumların kalıcılığını yitirip sıvı gibi şekil değiştirdiği çağdaş toplum durumu.
- Ağ ve topluluk
- Bauman'da: ağ, kişinin istediğinde kurup kopardığı bağlantılar; topluluk, ayrılması kolay olmayan, karşılıklı sorumluluk içeren aidiyet.
- Orantılılık
- Bir önlemin amaçla uyumlu ve gerekli olduğunu, daha az müdahaleci bir yolun bulunmadığını gösteren ölçüt.
- Dijital okuryazarlık
- Dijital ortamda bilgiyi bulma, doğrulama, güvenli kullanma ve sorumlu paylaşma becerisi.
Örnek soru
Teknolojinin değerlere etkisini inceleyen felsefi alan olan aksiyoloji, aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabını arar?
- Varlık nasıl var olur ve nelerden oluşur?
- Bilgi nasıl elde edilir ve doğruluğu nasıl sınanır?
- Bir sanat eseri hangi malzemeyle yapılmıştır?
- Neye değer vermeliyiz ve değerler çatıştığında hangisi öncelikli olmalıdır?
- Bir cihaz hangi yasalara göre çalışır?
Doğru cevap: D
Çözüm
1. Aksiyoloji değerleri inceler: iyi nedir, neye değer verilmeli, değerler çatışınca hangisi önce gelir.
2. A ontoloji, B epistemoloji sorusudur; C ve E ise olgusal ya da teknik sorulardır.
Doğru cevap D. En güçlü çeldirici A'dır: varlık sorusu ontolojiye aittir ve bu ünitenin önceki konusunda işlenmiştir.