11. Sınıf Felsefe · 5. Ünite: Hayatın Anlamı
Varoluş ve Kendi Olma
Kierkegaard, Nietzsche, Heidegger, Camus ve Sartre'ın hepsi aynı soruyla uğraşır: Hazır cevapların çözüldüğü bir dünyada insan nasıl kendisi olur? Bu konuda beş düşünürün varoluş, umutsuzluk, kaygı, ölüm, yabancılaşma, yalnızlık ve saçma kavramlarına yüklediği anlamları, güçlü ve zayıf yanlarını, benzerliklerini ve farklarını inceleyeceksin. Sonunda varoluş ve kendi olma problemi üzerine bir argüman çözümleyip kendi felsefi metnini yazabileceksin.
Kazanımlar
- FEL.11.5.2.a. Kierkegaard, Nietzsche, Heidegger, Camus ve Sartre'ın varoluş, umutsuzluk, kaygı, ölüm, yabancılaşma, yalnızlık ve saçma kavramlarına yüklediği anlamları açıklar.
- FEL.11.5.2.a. Beş düşünürün varoluş ve kendi olma problemine ilişkin argümanlarını öncül-sonuç yapısıyla çözümler.
- FEL.11.5.2.a. Görüşlerin benzer ve farklı yönlerini ile güçlü ve zayıf yanlarını gerekçelendirerek karşılaştırır.
- FEL.11.5.2.b. Varoluş ve kendi olma problemine ilişkin bir görüş oluşturur ve bunu gerekçe, örnek ve olası bir itirazla savunur.
- FEL.11.5.2.c. Hayatın anlamı üzerine tez, gerekçe, örnek, itiraz ve sonuç içeren kısa bir felsefi metin yazar.
Konu anlatımı
Ben Kimim? Kendi Olma Problemi
Kierkegaard: Tek Birey, Kaygı ve Umutsuzluk
Nietzsche: Tanrı Öldü, Değer Yaratma
Heidegger: Fırlatılmışlık, Herkes ve Ölüm
Camus: Saçma, İsyan ve Sisifos
Sartre: Özgürlük, Sorumluluk, Kötü Niyet ve Yalnızlık
Kavramların Karşılaştırması: Kim Neyi Nasıl Anlıyor?
Argüman Çözümleme ve Felsefi Metin Yazma
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Tek birey
- Kierkegaard'da, kalabalığın içinde değil sorumluluğunu bizzat taşıyan bireyin hakikate ulaşabileceği düşüncesi.
- Umutsuzluk
- Kierkegaard'da kişinin kendisiyle ilişkisinde yaşadığı bozukluk; kendi olamama.
- Kaygı
- Nesnesi belirli olmayan varoluşsal tedirginlik; Kierkegaard için özgürlüğün baş dönmesi, Heidegger için kendi olmaya çağrı, Sartre için sorumluluğun ağırlığıdır.
- Tanrı öldü
- Nietzsche'de, geleneksel metafizik ve ahlak zeminlerinin inandırıcılığını yitirmesi; insanı değer yaratma görevinin karşısına koyar.
- Üstinsan
- Nietzsche'de eski değerleri aşıp kendi değerini yaratan, hayatı olumlayan kişi.
- Dasein ve fırlatılmışlık
- Heidegger'de insan varoluşunu anlatan kavram; kişi hazır özle değil, belirli bir dünyaya fırlatılmış olarak başlar.
- Herkes (das Man)
- Heidegger'de gündelik hayatta herkes gibi düşünüp davranarak kendi olmaktan uzaklaşma hâli.
- Ölüme-doğru-varlık
- Heidegger'de ölümü kimsenin yerine yaşayamayacağı en kendine özgü imkân olarak kabul edip hayatı sahiplenme.
- Saçma
- Camus'de anlam arayan insan ile anlam vermeyen dünya arasındaki uyumsuzluk.
- İsyan
- Camus'de saçmaya intihar ya da inanç sıçramasıyla kaçmadan, bilinçle ve tutkuyla yaşama tavrı.
- Kötü niyet
- Sartre'da seçmekten kaçmak için özgürlüğünü kendinden saklama.
- Yabancılaşma
- Kişinin kendinden, başkalarından ya da dünyadan kopması; düşünürlere göre kalabalık, sürü, herkes ya da başkasının bakışıyla ilişkilidir.
Örnek soru
Kierkegaard'a göre umutsuzluk aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
- Yalnızca ümidin tükenmesini ve gelecek beklentisinin bitmesini
- Ölümün yaklaştığını bilmekten doğan korkuyu
- Başkalarının onayını ve desteğini yitirmeyi
- Kişinin kendisiyle ilişkisindeki bozukluğu (kendi olamamayı)
- Bilgi ve akıl yürütme gücünün yetersizliğini
Doğru cevap: D
Çözüm
1. Kierkegaard (Ölümcül Hastalık) umutsuzluğu bir duygudan çok, kişinin kendisiyle olan ilişkisindeki bozukluk olarak tanımlar.
2. İki temel biçimi vardır: kendi olmak istememe ve kendi olmak isteyip kendini Tanrı'dan bağımsız kurmaya çalışma.
3. A gündelik anlamdır; B, C ve E umutsuzluğun tanımı değildir.
Doğru cevap: D. Çaresi Kierkegaard'a göre kişinin kendisini Tanrı karşısında yeniden bulduğu inançtır.