11. Sınıf Tarih · 3. Ünite: Savaşlar Sarmalında Osmanlı (1908-1918)
I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti
Osmanlı Devleti 1914'te kendi istemediği ölçüde ve kendi gücünün çok üzerinde bir savaşa girdi. Bu konuda savaşa giriş sürecini, Sarıkamış, Çanakkale, Kûtül'amâre, Medine ve Bakü gibi dönüm noktalarını ve Sevk ve İskân Kanunu'nu dönemin koşulları içinde değerlendireceksin; savaşın sonuçlarının bugüne uzanan etkilerini kaynaklarla tartışacaksın.
Kazanımlar
- TAR.11.3.1. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girişinin nedenlerini dönemin siyasi ve askerî koşullarıyla açıklar.
- TAR.11.3.1. Sarıkamış Harekâtı, Çanakkale Cephesi, Kûtül'amâre, Medine Müdafaası ve Bakü'nün kurtarılmasını neden-sonuç ilişkisiyle karşılaştırır.
- TAR.11.3.1. Sevk ve İskân Kanunu'nu çıkarılış gerekçeleri ve farklı tarihçi yaklaşımlarıyla birlikte kaynaklara dayanarak çözümler.
- TAR.11.3.1. Mondros Mütarekesi'nin hükümlerini ve savaşın Osmanlı'ya etkilerini dönemin koşulları içinde değerlendirir.
- TAR.11.3.1. Savaşın bağımsızlık fikrine ve millî bilince katkısını ve günümüze etkilerini açıklar.
Konu anlatımı
Savaşa Giden Yol
Cepheler Haritası
Sarıkamış Harekâtı (Aralık 1914 - Ocak 1915)
Çanakkale Cephesi (1915)
Kûtül'amâre, Medine Müdafaası ve Filistin
Kafkas İslam Ordusu ve Bakü (1918)
Sevk ve İskân Kanunu ve Ermeni Meselesi
Savaşın Sonu: Mondros ve Bağımsızlık İçin Fedakârlık
Kaynak İncelemesi: Conkbayırı Emri
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Müttefik
- Savaşta ortak amaç için birlikte hareket eden devlet.
- Bloklaşma
- Devletlerin ittifaklarla iki karşıt kümeye ayrılması.
- Sarıkamış Harekâtı
- Aralık 1914'te Kafkas Cephesi'nde Rusya'ya karşı kış koşullarında yapılan, yenilgiyle biten taarruz.
- Çanakkale Deniz Zaferi
- 18 Mart 1915'te İtilaf donanmasının Boğaz'ı geçemediği savaş.
- Kûtül'amâre
- Irak'ta İngiliz ordusunun kuşatılıp 29 Nisan 1916'da teslim olduğu zafer.
- Medine Müdafaası
- Fahreddin Paşa komutasında Medine'nin savaşın sonuna kadar savunulması.
- Kafkas İslam Ordusu
- 1918'de Nuri Paşa komutasında kurulup Bakü'ye giren ordu.
- Sevk ve İskân Kanunu
- 27 Mayıs 1915'te çıkarılan, savaş koşullarında nüfusun belirli bölgelere nakline ilişkin kanun.
- Mütareke
- Savaşı geçici olarak durduran, barış antlaşması niteliği taşımayan ateşkes anlaşması.
Örnek soru
1914'te Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'na Almanya'nın yanında girdi.
Aşağıdakilerden hangileri bu kararda etkili olmuştur?
I. Balkan Savaşları'ndan sonra Osmanlı'nın hiçbir bloğa girememiş, yalnız kalmış olması
II. İngiltere'nin Osmanlı için yapılan iki zırhlıya Ağustos 1914'te el koyması
III. Alman askerî heyetinin Osmanlı ordusu üzerindeki etkisi ve Almanya'nın yakınlaşma çabası
IV. Rusya'nın Osmanlı'ya ittifak teklif etmesi
- Yalnız I
- I ve II
- II ve IV
- I, III ve IV
- I, II ve III
Doğru cevap: E
Çözüm
1. I: Balkan yenilgilerinden sonra bir ittifak arayışı vardı; İngiltere ve Fransa ittifaka sıcak bakmadı.
2. II: Halkın bağışlarıyla yapılan Sultan Osman-ı Evvel ve Reşadiye zırhlılarına el konulması büyük tepki doğurdu.
3. III: 1913'ten beri Alman askerî heyeti ordunun yeniden düzenlenmesinde etkiliydi; Almanya Osmanlı'yı yanına çekmek istiyordu.
4. IV yanlıştır: Rusya Osmanlı'ya ittifak teklif etmemiştir; Rusya'dan duyulan korku Osmanlı'yı Almanya'ya yaklaştıran etkenlerden biridir.
Doğru cevap I, II ve III'tür.