11. Sınıf Tarih · 3. Ünite: Savaşlar Sarmalında Osmanlı (1908-1918)
Trablusgarp ve Balkan Savaşları
1911'de başlayan Trablusgarp Savaşı ve 1912-1913 Balkan Savaşları, Osmanlı Devleti'ni iki yıl içinde Kuzey Afrika'dan, Ege adalarından ve Rumeli'den büyük ölçüde çıkardı. Bu konuda savaşların nedenlerini ve sonuçlarını dönemin uluslararası koşullarında inceleyecek, bugün de süren Ege Denizi adaları ve Batı Trakya sorunlarının bu savaşlarla nasıl başladığını açıklayacaksın.
Kazanımlar
- TAR.11.3.1. Trablusgarp Savaşı'nın nedenlerini, gelişimini ve Uşi Antlaşması'nın sonuçlarını dönemin koşulları içinde açıklar.
- TAR.11.3.1. Balkan İttifakı'nın kuruluş nedenlerini ve I. ile II. Balkan Savaşları'nın seyrini harita ve kaynaklara dayanarak çözümler.
- TAR.11.3.1. Londra, Bükreş, İstanbul ve Atina antlaşmalarının hükümlerini karşılaştırarak Osmanlı'nın kayıplarını belirler.
- TAR.11.3.1. Balkan Savaşları'nın sonuçlarının Osmanlı iç siyasetine ve dış politikasına etkilerini yorumlar.
- TAR.11.3.1. Adalar (Ege) Denizi ve Batı Trakya sorunlarının tarihsel kökenlerini ve günümüze etkisini açıklar.
Konu anlatımı
Bağlam: Bloklaşan Avrupa, Yalnız Osmanlı
Trablusgarp Savaşı (1911-1912)
Balkan İttifakı ve I. Balkan Savaşı (1912-1913)
II. Balkan Savaşı (1913) ve Antlaşmalar
Sonuçlar: Osmanlı, Balkanlar ve Dünya
Günümüze Etkiler: Ege Adaları ve Batı Trakya
Kaynak İncelemesi: Savaşın İki Yüzü
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Bloklaşma
- Devletlerin çıkarlarını korumak için ittifaklarla iki karşıt kümeye ayrılması (Üçlü İttifak ve Üçlü İtilaf).
- Trablusgarp
- Bugünkü Libya'nın batısı; 1911'de İtalya'nın saldırdığı Osmanlı eyaleti.
- Uşi Antlaşması
- 18 Ekim 1912'de İtalya ile yapılan, Libya'nın fiilen İtalya'ya geçtiği antlaşma.
- On İki Ada
- Ege'de İtalya'nın 1912'de işgal ettiği adalar topluluğu (Rodos dahil).
- Balkan İttifakı
- 1912'de Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ'ın Osmanlı'ya karşı kurduğu ittifak.
- Panslavizm
- Slav halkları ortak çatı altında birleştirmeyi amaçlayan, Rusya'nın desteklediği siyasi akım.
- Londra Antlaşması
- 30 Mayıs 1913'te Osmanlı'nın Midye–Enez hattının batısını bıraktığı barış antlaşması.
- Batı Trakya
- Meriç'in batısındaki bölge; bugün Yunanistan sınırları içinde kalan Müslüman Türk azınlığın yaşadığı yer.
- Muhacir
- Savaş ya da baskı nedeniyle yurdunu terk edip başka bir yere göç eden kişi.
Örnek soru
İtalya, 1881'de Tunus'u Fransa'ya kaptırmış, 1911'de ise Fransa'nın Fas'a yerleşmesine tanık olmuştur. Sanayisi büyüyen İtalya hammadde ve pazar arıyordu.
Bu bilgilere göre İtalya'nın 1911'de Trablusgarp'a saldırmasında en çok hangisi etkili olmuştur?
- Osmanlı Devleti'nin Üçlü İtilaf'a katılması
- Sömürge arayışı ve Libya'nın savunmasız bir Osmanlı eyaleti olması
- Libya'da yaşayan İtalyanların Osmanlı'ya isyan etmesi
- Balkan İttifakı'nın İtalya'dan yardım istemesi
- Osmanlı'nın Düyûn-ı Umûmiye borçlarını ödememesi
Doğru cevap: B
Çözüm
1. Metinde Tunus ve Fas'ın başka bir sömürgeci devletin (Fransa) eline geçmesi ve İtalya'nın hammadde-pazar ihtiyacı vurgulanıyor.
2. Bu iki bilgi birlikte, İtalya'nın sömürge arayışına ve kalan en savunmasız bölgeye, yani Osmanlı Libya'sına yönelmesine işaret eder.
3. Osmanlı Üçlü İtilaf'a katılmamıştı; Libya'da İtalyan isyanı yoktu; Balkan İttifakı henüz Osmanlı'ya saldırmamıştı; borç sorunu İtalya'nın saldırı gerekçesi değildi.
En güçlü çeldirici E'dir; borçlar Osmanlı'nın zayıflığının nedenidir, ama İtalya'nın savaş gerekçesi değildir.