11. Sınıf Tarih · 3. Ünite: Savaşlar Sarmalında Osmanlı (1908-1918)
II. Meşrutiyet, 31 Mart Olayı ve Bâbıâli Baskını
1908'de Osmanlı Devleti'nde anayasal yönetim yeniden başladı; ancak yalnızca beş yıl içinde bir karşı ayaklanma (31 Mart Olayı) ve bir silahlı hükümet darbesi (Bâbıâli Baskını) yaşandı. Bu konuda II. Meşrutiyet'in nedenlerini, fırkalar arasındaki rekabeti ve iki olayın sonuçlarını dönemin koşullarında değerlendirecek, bu gelişmelerin bugüne bıraktığı izleri tartışacaksın.
Kazanımlar
- TAR.11.3.1. II. Meşrutiyet'in ilanına giden uzun ve kısa vadeli nedenleri, dönemin siyasi ve toplumsal koşullarıyla birlikte açıklar.
- TAR.11.3.1. İttihat ve Terakki, Ahrar ve Hürriyet ve İtilaf fırkalarının programlarını karşılaştırarak 1908-1913 siyasi rekabetini yorumlar.
- TAR.11.3.1. 31 Mart Olayı'nın nedenlerini, gelişimini ve sonuçlarını kaynaklara dayanarak çözümler.
- TAR.11.3.1. Bâbıâli Baskını'nı "darbe" kavramıyla ilişkilendirerek nedenlerini ve sonuçlarını tarihsel akış şemasıyla gösterir.
- TAR.11.3.1. 1908-1913 olaylarının sonuçlarının günümüz siyasi hayatına etkilerini açıklar.
Konu anlatımı
Bağlam: Meşrutiyet'ten İstibdada, İstibdattan Meşrutiyete
II. Meşrutiyet'in İlanı (1908)
1908'in Hemen Ardından: Dış Krizler
Fırkalar ve Siyasi Rekabet
31 Mart Olayı (13 Nisan 1909)
Bâbıâli Baskını (23 Ocak 1913)
Tarihsel Akış Şeması ve Karşılaştırma
Kaynak İncelemesi: Aynı Olay, Farklı Anlatım
Günümüze Etkiler ve Dönemin Koşulları
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Meşrutiyet
- Hükümdarın yetkilerinin anayasa ve meclisle sınırlandığı yönetim biçimi.
- İstibdat
- Yetkinin tek elde toplandığı, baskıcı ve denetimsiz yönetim.
- Fırka
- Osmanlı'da siyasi parti; ortak bir siyasi program etrafında örgütlenen topluluk.
- Komita
- Balkanlar'da siyasi amaçla silahlı faaliyet yürüten gizli çete ve örgütler.
- Adem-i merkeziyet
- Yönetim yetkisinin taşradaki birimlere genişçe bırakılması anlayışı.
- Darbe
- Yönetimin anayasal yollar dışında, zor kullanarak ya da tehdit ederek değiştirilmesi.
- Hareket Ordusu
- 31 Mart Olayı'nı bastırmak için Selanik'ten İstanbul'a gelen askerî güç.
- Bâbıâli
- Osmanlı'da sadrazamlık ve nezaretlerin bulunduğu hükümet merkezi.
- Halaskâr Zabitan
- 1912'de ordudaki bir grup subayın kurduğu, siyasete müdahale eden topluluk.
Örnek soru
Bir gazetenin birinci sayfasında şu başlık yer alıyor: "31 Mart 1325 sabahı İstanbul'da bazı taburlar ayaklandı." Rumi takvim, o yıllarda Miladi takvimin 13 gün gerisinden gidiyordu.
Buna göre bu olay Miladi takvimde hangi tarihte yaşanmıştır?
- 31 Mart 1909
- 6 Nisan 1909
- 13 Nisan 1909
- 24 Nisan 1909
- 27 Nisan 1909
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Rumi takvim Miladi'nin 13 gün gerisindedir; Rumi 31 Mart, Miladi 13 Nisan'a denk gelir.
2. 1325 Rumi yılı Miladi 1909'a karşılık gelir.
3. Bu nedenle olay 13 Nisan 1909'da yaşanmıştır.
Çeldiriciler: 6 Nisan Hasan Fehmi Bey'in öldürüldüğü, 24 Nisan Hareket Ordusu'nun İstanbul'a girdiği, 27 Nisan ise II. Abdülhamid'in tahttan indirildiği tarihtir; yani 31 Mart Olayı'yla ilişkili ama olayın kendisi değildir.