12. Sınıf Biyoloji · 1. Ünite: Üreme
Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Tohum ve Meyve Oluşumu
Elma ağacının çiçeği ilkbaharda açar, bir arı çiçekten çiçeğe konar ve birkaç ay sonra ağaçta meyveler olgunlaşır. Çiçek, çiçekli bitkilerin eşeyli üreme organıdır. Bu konuda tam çiçeğin kısımlarını ve görevlerini, tozlaşmanın nasıl gerçekleştiğini, çifte döllenmeyi ve ovaryum ile yumurtacığın meyve ve tohuma nasıl dönüştüğünü öğrenecek, gözlem verilerini bu süreci açıklamak için kullanacaksın.
Kazanımlar
- BİY.12.1.9.a. Tam çiçeğin kısımlarını (çanak yaprak, taç yaprak, anter, sap, tepecik, dişicik borusu, ovaryum, yumurtacık) tanımlar ve görevlerini söyler.
- BİY.12.1.9.b. Tam çiçeğin kısımlarıyla ilgili gözlem verilerini tablo hâlinde toplar ve kaydeder.
- BİY.12.1.9.c. Elde ettiği verilerle böcek ve rüzgârla tozlaşmayı, polen tüpünün gelişimini ve çifte döllenmeyi açıklar.
- BİY.12.1.9.c. Tohum ve meyvenin oluşumunu açıklar; tohum sayısını yumurtacık ve polen sayısından hesaplar.
- BİY.12.1.9.c. Embriyo (2n), endosperm (3n) ve polen çekirdeğindeki (n) kromozom sayılarını ilişkilendirir.
Konu anlatımı
Tam çiçeğin yapısı
Tozlaşma
Polen tüpü ve çifte döllenme
Tohum ve meyve oluşumu
Çözümlü örnekler
Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- Tam çiçek
- Çanak, taç, erkek organ ve dişi organın tümünü taşıyan çiçek.
- Anter
- Erkek organda polen tanelerini oluşturan ve taşıyan kısım.
- Tepecik (stigma)
- Dişi organın polen yakalayan yapışkan ucu.
- Ovaryum
- Yumurtacıkları içeren; döllenme sonrası meyveye dönüşen kısım.
- Yumurtacık
- İçinde yumurta hücresi bulunan; döllenme sonrası tohuma dönüşen yapı.
- Tozlaşma
- Polenin anterden tepeciğe ulaşması.
- Polen tüpü
- Polen tanesinin dişicik borusunda uzattığı, sperm çekirdeklerini yumurtacığa taşıyan tüp.
- Çifte döllenme
- Bir spermin yumurtayla (2n), diğerinin iki kutup çekirdeğiyle (3n) birleşmesi.
- Endosperm
- Tohumda embriyoyu besleyen 3n kromozomlu besin dokusu.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi tam çiçeği tanımlar?
- Yalnızca erkek organı bulunan çiçek
- Yalnızca dişi organı bulunan çiçek
- Çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi organın tümünü taşıyan çiçek
- Taç yaprağı olmayan ve rüzgârla tozlaşan çiçek
- Meyve vermeye hazır, ovaryumu büyümüş çiçek
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Çiçeğin dört bölümü vardır: çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ (anter ve sap) ve dişi organ (tepecik, dişicik borusu, ovaryum).
2. Dördünü de taşıyan çiçeğe tam çiçek denir.
3. Tek organ taşıyan çiçekler tek eşeylidir; taç yaprağın olmaması tam çiçeği dışlar.
Doğru cevap: dört bölümün tümünü taşıyan çiçek.