12. Sınıf Tarih · 3. Ünite: II. Dünya Savaşı’ndan Küreselleşme Sürecine Türkiye
15 Temmuz Darbe Kalkışması ve Terörle Mücadele
15 Temmuz 2016 darbe girişimi, Cumhuriyet tarihinde seçilmiş yönetime yönelen en ağır saldırılardan biridir; FETÖ adı verilen yapının devlet içindeki örgütlenmesinin sonucudur. PKK/PYD ve DEAŞ ise Türkiye’nin millî güvenliğini tehdit eden diğer terör örgütleridir. Bu konuda olayları kaynaklarla inceleyecek, bilgileri bağlamından kopmadan yeniden ifade edecek ve terörle mücadelenin demokratikleşme, hak ve özgürlüklerin korunmasıyla ilişkisini değerlendireceksin.
Kazanımlar
- İTA.12.3.4. 15 Temmuz 2016 Darbe Kalkışması ile PKK/PYD, DEAŞ ve FETÖ terör örgütlerine ilişkin kaynakları (haber, resmî metin, istatistik) inceler.
- İTA.12.3.4. Kaynaklardaki olgu, yorum, görüş ve abartı içeren ifadeleri ayırt eder.
- İTA.12.3.4. 15 Temmuz sürecini ve olağanüstü hâl uygulamalarını kronolojik olarak bağlamından kopmadan ifade eder.
- İTA.12.3.4. Terör örgütleriyle mücadelenin demokratikleşme sürecine ve hak ve özgürlüklerin korunmasına etkilerini kendi ifadeleriyle açıklar.
Konu anlatımı
Bağlam: Millî güvenliği tehdit eden unsurlar
FETÖ: Devlet içinde örgütlenme
15 Temmuz 2016 Darbe Kalkışması
PKK/PYD ve DEAŞ
Terörle mücadele, demokratikleşme ve hak ve özgürlükler
Kaynak okuma: Olgu, yorum, görüş ve abartı
Sık karıştırılanlar
Anahtar terimler
- FETÖ
- Fethullahçı Terör Örgütü; devlet kurumlarında örgütlenerek 15 Temmuz 2016’da darbe girişiminde bulunan yapı.
- 15 Temmuz Darbe Kalkışması
- 15 Temmuz 2016’da silahlı kuvvetler içindeki bir grubun yaptığı ve sivil direnişle bastırılan darbe girişimi.
- Olağanüstü hâl (OHAL)
- Ülke güvenliğine ciddi tehdit hâlinde ilan edilen, geçici ve olağanüstü yetkiler sağlayan hukuki rejim.
- KHK
- Kanun Hükmünde Kararname: OHAL döneminde hükûmetin çıkardığı kanun gücündeki karar.
- PKK
- 1978’de kurulan, 1984’ten itibaren silahlı eylem yapan terör örgütü.
- PYD
- Suriye’de faaliyet gösteren, Türkiye’nin PKK’nın uzantısı saydığı yapı.
- DEAŞ
- 2014’te Irak ve Suriye’de “hilafet” ilan eden uluslararası terör örgütü.
- Güvenlik-özgürlük dengesi
- Terörle mücadelede güvenliği sağlarken hak ve özgürlükleri koruma ilkesi.
- Ölçülülük
- Hak sınırlamasının hedeflenen amaçla orantılı olması ilkesi.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin uzun vadeli nedenlerinden biridir?
- Boğaz köprülerinin 15 Temmuz akşamı trafiğe kapatılması
- Cumhurbaşkanı’nın görüntülü bağlantıyla halkı sokağa çağırması
- OHAL’in 20 Temmuz 2016’da ilan edilmesi
- FETÖ yapısının uzun yıllar boyunca kamu kurumlarında gizli biçimde örgütlenmesi
- TBMM’nin 16 Temmuz sabahı toplanması
Doğru cevap: D
Çözüm
1. Uzun vadeli neden, olaydan çok önce başlayıp birikerek ortam hazırlayan etkendir; FETÖ yapısının yıllar boyunca eğitim, medya ve kamu kurumlarında örgütlenmesi budur.
2. Köprülerin kapatılması girişimin kendisidir (kısa vadeli, eylem); halkın sokağa çağrılması ve OHAL ise girişim sonrası gelişmelerdir.
Cevap: FETÖ yapısının uzun yıllar boyunca kamu kurumlarında gizli biçimde örgütlenmesi.